Make your own free website on Tripod.com

Núi Sông Có Mấy Nẻo T́nh!

 

Khi c̣n bé, những lúc học Việt văn, tập viết nghị luận, thầy dạy không được và không nên nói cái Tôi. Không nên nói như "thánh sống phán" ra cho mọi người. Lớn lên học đại học quy củ hơn, đề nghị ḿnh luận lư cho rơ, bằng chứng phân minh. Viết lớp lang thứ tự, bố cục rơ ràng. Tính hay ưa văn chương, văn học, nhưng lại không mấy ham đọc tiểu thuyết v́ nó mang tính giả tưởng hư cấu nhiều. Thầy bảo người ta viết tiểu thuyết để nói gián tiếp sự đời bàng bạc trong những t́nh tiết nhân vật, dựa vào sự thật nào đó. Nói thẳng nó lỗ măng, khô khan khó nghe, khó đọc. Trưởng thành rồi mới thấy thầy nói đúng ....có một nửa!

 

Ở xă hội ngày xưa nói với Vua quyền uy tuyệt đối, th́ phải thế đă đành, không th́ mang ti, hành h́nh, có khi c̣n mang họa cho cả nhà, cả tộc họ mấy đời. Thời nay cũng đúng như thế, nhưng là ở các nước c̣n lạc hậu chậm tiến, và độc tài đảng trị như Việt Nam, Cu ba hay Trung Quốc cơ, nơi mà những con thú bệnh hoạn đội lốt người, không biết liêm sỉ, không ghê máu tanh mới thế. Chứ như Nga, Tiệp, Ba lan cũng đă khác. Nhưng nếu không có những người viết thẳng, nói thẳng như Soljzenitsyn, như Havel hay tiến sĩ Sakharov, th́ cũng chưa chắc được như bây giờ. Thành ra tôi vẫn ưa thích đọc nghị luận dẫu khô khan. V́ với thời đại hôm nay, không nói thẳng không được. Không viết thẳng vào đề như ông lính già Trần Độ, như ông Phạm Quế Dương không xong. Không nói như như tát nước, xối xả như Dương Thu Hương khó có người thức tỉnh. Ngay cả có nói khéo, vừa vuốt vừa cào như "Viết cho Mẹ và Quốc Hội" th́ bọn đầu trâu mặt ngựa bộ chính trị nó cũng vẫn không chịu. V́ nó có cả một bọn bồi bút tay sai lâu la, moi móc từng sợi tơ kẽ tóc. Viết loanh quanh thế nào nó moi cũng thành tội. Nó vẫn sợ vẫn ghét. Rồi nó cũng trù dập bắt bớ! Ḿnh có văn hoa bóng bẩy bay lượn cách mấy, lúc đảng CSVN nó quy tội, bôi bẩn, nó quy thẳng thừng như nhau. Cứ thấy đảng nó bật đèn cho Nguyễn Như Phong kết tội bôi nhọ ông Hà Sĩ Phu, và nhân dân Thái B́nh th́ biết. Thôi th́ cứ thẳng như Ông Nguyễn Đan Quế là thượng sách. Sớm hay muộn ǵ Đảng nó cũng nhà tù súng ống đủ tṛ như nhau cả. Nhưng chuyện trắng sẽ trắng, đen vẫn là đen. Chẳng phí giờ chi mà lợn cợn, quanh co. Trí, Dũng cũng có điểm khác nhau!

 

Vả lại ở đất nước ḿnh sống dưới chế độ ngu dân hèn kém đă lâu qua bao nhiêu thời đại thực dân, độc tài, đảng trị, Chữ nghĩa người ḿnh đă ít, giờ đọc đă hiếm. Lo kiếm đủ miếng ăn c̣n chưa có thời gian mà nói bóng bẩy cao xa e người ta hiểu chậm, hiểu lạc th́ càng nát việc, lâu tác dụng. Nếu tránh nói đi là không tác dụng.

 

Chứ cứ viết như "Linh Nghiệm" của Nguyễn hay Trần Huy Quang ǵ đấy, có mấy người hiểu, và dám hiểu. Tôi đă nghe nhiều người nói rằng cái ông Quang này chỉ viết truyện ngắn "vớ vỉn" mà sao Đảng ta lại "bấn" lên thế chứ? Cái đám người thành thị "dư ǵờ, đư tiền" cứ bắng nhắng cả lên vậy? Nhưng ông Trần Độ mà húng hắng đến đâu họ biết ngay đến đấy. Ngay cả bác xe ôm ở Phú Thọ hay bà bán vải ở Bắc Ninh, Thị Cầu cũng biết ông Trần Độ muốn nói cái ǵ!

 

Cứ thẳng ruột tượng ra là Nguyễn Sinh Cung, Nguyễn Tất Thành mê mẩn chủ nghĩa, lừa bịp nhân dân, dẫn cả dân tộc này vào mê lộ chủ nghĩa hoang tưởng. Có hay hơn không? Đằng nào cũng trù dập, đằng nào cũng, tù tội, đằng nào cũng chết. Nói thẳng một lời, giữ nhân, giữ nghĩa cho cả đất nước dân tộc. Tiết giảm thời gian tăm tối cho quê hương, có hơn không?

 

Thế nên tôi vẫn thích viết thẳng không quanh co ṿng vẽ làm ǵ cho mệt. Mà viết khô cứng góc cạnh kiểu luận thuyết cũng được. Nhưng khô khan với những ngôn từ dao to búa lớn chỉ hợp với trường sở nghiên cứu. Khó đến ḷng người thường dân. Tŕnh độ viết như thế đ̣i hỏi nghiên cứu, cao lắm, ḿnh cũng không có với đến được như người ta, lại thêm cái tính lười biếng không trích dẫn chi tiết được th́ làm sao. Đành viết theo lối tuỳ tiện, nghĩ đến đâu viết đến đấy. Lâu lâu "cương sảng" một tí cho vui.

 

Viết và nói khởi đầu từ ngôi thứ nhất "tôi". Ḿnh cũng đă hiểu ra, thật sự cái Tôi không đáng ghét, cũng chẳng đáng yêu. Nó đáng ghét có nơi, nó đáng yêu có chỗ cả mà thôi. Nhất là nó thật, dù chưa thể 100%! Cái tôi cũng là cái của người ta c̣n ǵ. Từ đấy hễ đặt bút viết th́ khởi đầu nh́n lại từ ḿnh trước. Xét những cái ḿnh thấy, kể những điều ḿnh nghĩ, phê phán những ǵ ḿnh đă kinh qua. Chủ quan cũng được, thiên hạ họ nghe, họ đọc thẳng tuột, họ có ư riêng của họ cũng không lo ǵ. Người ta chửi, ḿnh nghe, người ta khen ḿnh dạ. Đó là lẽ thường. Nhưng nhất định không né tránh cái ǵ hết. Ông Mạnh Tử ngày xưa, đến chữ Tín cũng không chắc cần phải giữ: "Đại nhân giả, ngôn bất tất tín, hành bất tất quả, duy nghĩa sở tại" cơ mà! Ḿnh không là bậc đại nhân, chỉ viết, chủ giữ lấy Nhân cái Nghĩa. Cái Nhân của người biết, thấy th́ phải nói; cái Nghĩa của người đă không nói th́ thôi, nói phải nói cho hết, cho thẳng. Cho nên viết tiểu thuyết, trong những trường hợp nhất định nào đó, cũng có thể gọi là thiếu nghĩa, nếu không đủ để nói là bất nghĩa với nhân quần xă hội. Nó chủ tiến về mặt văn học, giải trí nhiều hơn là như vậy. Ḿnh cũng không đủ khả năng về văn học, cũng không có năng khiếu làm tṛ giải trí. Nên đành cứ mượn chữ mà nói thẳng. Thầy mà c̣n sống chắc cũng nh́n ḿnh mỉm cười rộng lượng: "mày thật là thằng hậu sinh khả ố".

 

Mà không khả ố không được đâu thầy ơi! Ở quá cái tuổi "nhi bất hoặc" này con đă nghe nhiều người nói ái quốc, ái quần đủ cả. Nhưng đọc lại lịch sử thấy nhân dân của ḿnh không mấy thuở được yên vui hoan lạc. Trong khi hết "chí sĩ" tay sai nói yêu nước, được xưng tụng là nhà ái quốc; đến lănh tụ giết đồng bào hàng loạt, độc tài cũng lấy tên Nguyễn Ái Quốc! Quân phiệt làm tay sai, giết người cùng gịng máu như bỡn cũng câng câng yêu nước! Đảng CSVN đè cổ, ăn cướp dân chủ, tự do, nhân phẩm của nhân dân, cũng yêu kêu gào yêu nước, tận tụy v́ dân. Cho đến ngày hôm nay nhân dân cả nước vẫn sống như kiếp con trâu, con ngựa. C̣n thua cả con chó con mèo của xă hội phương Tây nữa! Con chó con mèo ở phương Tây, không ai được đánh, không ai được bỏ đói nó, nó có bệnh có bác sĩ riêng, nó có đủ loại thực phẩm bổ dưỡng riêng. C̣n con người Việt nam, ở đất nước công bằng, văn minh, tiến bộ, có Đảng CSVN tận tụy v́ dân, ưu việt, trí tuệ, th́ trẻ em lê lết ăn mày không ai muốn nh́n đến, người tật nguyền lê lết trên phố đầy những ánh mắt dửng dưng. Người ngay thẳng bị bắt bớ bôi nhọ không ai buồn bênh vực, thắc mắc. Người dân ai cũng nói yêu nước mà đi đâu cũng thấy họ hề hà bắt tay, tiếp rước ngoại nhân thật trịnh trọng, nhưng lại dửng dưng với những khốn khổ của đồng bào, của con trẻ cùng gịng máu, lê lết đầy đường! Tất cả nó khả ố như thế trước mắt ḿnh hàng ngày hàng giờ, th́ con đây, phải nhẹ nhàng hoa mỹ như Thầy dạy sao được. Núi sông quả có nhiều ngă t́nh lắt léo Thầy ạ! Con không dám dạy ai, v́ bản thân ḿnh không ra ǵ. Chỉ ngồi dàn trải những nẻo t́nh của núi sông cho lớp đàn em, đàn cháu, và cho chính ḿnh nh́n vào để chọn lựa, mà đi thế thôi.

 

***

 

Học sử, dạy sử

 

Ngày xưa c̣n bé cắp sách đến trường tôi vẫn mê giờ Việt sử. Thầy không "dạy" mà kể những câu chuyện về những nhân vật lẫy lừng, đánh đông dẹp bắc, mở mang bờ cơi; những tấm gương hy sinh, xả thân v́ đất nước, v́ đại nghĩa dân tộc .v.v Những đứa trẻ con chúng tôi im lặng, trố mắt nh́n về dĩ văng của giống ṇi qua giọng trầm bổng của thầy. Chúng tôi bay bổng về quá khứ mấy ngàn năm qua người thầy khả kính. Thầy là một h́nh ảnh ǵ rất cao, nhưng rất gần. Không có một đưá nào thở mạnh hay giơ tay xin hỏi trong giờ Việt sử hấp dẫn đầy những hào hùng khói lửa tràn lan, phủ kín lớp học, tỏa ra khắp ngơ, bàng bạc trên lối về nhà, cả hàng giờ sau khi tan trường nữa cơ! Những ǵ thầy nói, thầy kể nó xuyên thấu cả tâm hồn chúng tôi. Những giấc mơ trở thành Bà Triệu, trở thành Đinh bộ Lĩnh, thành Trần Quốc Toản, thành Quang Trung v.v nó ôm ấp trong những giấc ngủ ngây ngô, rồi cứ mạnh dần đậm dần qua năm tháng. Ḷng ái quốc của chúng tôi gói trọn vào những nhân vật và sự nghiệp của họ. Yêu nước nó mơ màng hiểu như những trận đánh ngoại xâm giữ ǵn giang sơn. chữ "nước" nó cụ thể như nắm đất, ngôi nhà ḿnh ở vậy thôi! Không có thêm bớt ǵ cả như tuổi trẻ bây giờ hay  những thế hệ trước đó ở ngoài miền Bắc thân yêu của tôi, c̣n phải cộng thêm lănh tụ Hồ Chí Minh, Mác, Lê Nin, Đảng, và phải yêu Xă Hội Chủ Nghĩa nữa mới được! Chỉ yêu đất nước nhân dân này thôi là bỏ mẹ ngay! Vào tù mà yêu! Không th́ như ḿnh bây giờ yêu từ bờ đại dương vọng về!

 

Đến khi vào trung học bỡ ngỡ với những môn học mới. Giờ sử có riêng một thầy. Lại là sử thế giới nữa! Các vấn đề Việt sử lại được đặt ra trong giờ Văn, kể cả cổ văn lẫn kim văn. Những câu chuyện đă mở rộng hơn qua những t́nh tiết éo le, thoán nghịch. Những tranh hùng xưng vương xưng bá; những ḷng trung thành với một ông Vua, gịng họ, triều đại, được giải bày đại khái trong những câu chuyện, tác phẩm, bài thơ. Chúng tôi, nhất quỷ nh́ ma thứ ba là đám học tṛ này đă không c̣n chỉ ngồi mở mắt lắng nghe với tấm ḷng ngưỡng kính xa vời vợi nữa. Cũng đă có đứa dơ tay thắc mắc, chất vấn thầy. Những nhân vật kim cổ thầy thông, cô tú, bà phán, Dũng, Loan v.v. Mấy năm trung học chúng tôi đă được thầy văn dạy làm nghị luận đủ loại, cách nh́n một vấn đề, phân tích, đồng ư và phản bác đàng hoàng cơ đấy! Thế là những ư tưởng yêu nước trong thơ văn mang bối cảnh của nhân vật, triều đại được nh́n lại với những lư luận non nớt nhưng đôi khi chính xác làm thầy cô cũng đôi lúc kinh ngạc, khó chịu. Học tṛ vẫn cứ là học tṛ: thắc mắc một cách tinh nghịch nhiều hơn là có hàm ư này nọ. Có những đứa may mắn như tôi, có cha mẹ là những người hiểu biết có tŕnh độ, hướng dẫn thêm khi làm nghị luận về những đề tài có liên quan đến sử, thường làm thầy cô rất lúng túng.

 

Chẳng hạn như khi làm về đề tài bà Huyện Thanh Quan với tâm sự cố Lê. Ḷng "nhớ nước đau ḷng con quốc quốc, thương nhà mỏi miệng cái gia gia" đă được mổ xẻ đến nơi! Thầy hướng dẫn vào trận đồ huy hoàng của nhà Lê yêu nước. Nhưng có đưá cũng đă "rắn mắt" căi là nhà Lê chưa chắc đă yêu nước trừ thời vua Lê Thánh Tông, và bà Huyện Thanh Quan yêu triều đại nhà Lê và giang sơn nhà Lê thôi chưa chắc đă là yêu nước! Bởi v́ thiếu sự "yêu dân" trong đó!

 

Lần đầu tiên chúng tôi, một lũ nhóc loi choi tranh luận yêu nước và yêu dân vui không thể tả.... .Thầy cô biết chác chắn rằng mấy "bố nhóc" này được cha mẹ hay anh chị "gà" thêm những cho những "lư luận sắc bén", như trường hợp của tôi. Chứ cứ như cái lối dạy từ chương, cộng với cái nh́n "kính nhi viễn chi" quân sư phụ, th́ khó mà có được những sáng tạo phản bác lại ư thầy! V́ thế thầy cô cũng không "liều mạng đàn áp tư duy" được. Nhỡ phụ huynh của đứa nào cũng nhà giáo hoặc nhà báo là nát việc. Tiếng tăm sẽ đi theo mây khói! Nhẹ th́ phụ huynh đến tận trường gặp thầy cô giám học. Nặng th́ tên tuổi của lớp của trường sẽ lên báo. Ở miền Nam Việt Nam ngày trước, thầy cô nào mà bị lỗi về tư cách giáo dục hoặc chuyên môn giáo dục th́ coi như đi "đứt", mất việc đă đành mà mang nhục với chung quanh, không trường nào muốn nhận vào dạy, cơ chế thị trường mà! (dĩ nhiên trừ vài ba cái trường bá láp sau này được mở ra vào gần cuối đời của miền Nam). V́ phụ huynh sẽ không gửi con đến trường nào có loại "giáo" ấy cả. Hơn nữa, miền Nam lúc đó, dẫu là Mỹ khống chế, Ngụy độc tài, nhưng không có cái chế độ hộ khẩu man rợ khốn nạn của đảng CSVN, mà ngay cả thực dân Pháp cũng không dùng. Học sinh muốn đi đâu học trường nào không có trở ngại, không ai cấm cản ǵ cả, tùy vào cha mẹ và con cái quyết định. Nên trường nào cũng cạnh tranh tiếng tăm, thu nạp thầy cô có khả năng, không t́ vết, để tạo niềm tin với phụ huynh, lôi cuốn học sinh.

 

Phải công bằng và thẳng thắn mà nói rằng ở miền Nam, dù không có dân chủ. Nhà cầm quyền bị Mỹ cưỡng chế, nhưng nền giáo dục không bị "quốc hữu hoá" để phục vụ chế độ như dưới chế độ cộng sản, sự giáo dục, chương tŕnh học không bị nô dịch, ca ngợi cá nhân lănh tụ hay  thằng Tây, đứa Nga, đứa Mỹ nào hết hay lên án, xiển dương chủ nghĩa nào cả. Nó tùy vào sự chọn lựa khuynh hướng của thầy cô, của học sinh, sinh viên, của phụ huynh học sinh. Nhưng cái đó không phải là do chế độ tôn trọng nhân dân hay tôn trọng giáo dục. Theo tôi, là do bọn độc tài, quân phiệt không đủ "tài trí gian ngoan" nghĩ đến muôn năm trường trị, mà chỉ lo vơ vét trong lúc cầm quyền để tính chuyện trốn ra nước ngoài lưu vong, nên thả lỏng; trong khi truyền thống tôn sư trọng đạo và hiếu học của dân tộc thừa cơ nẩy nở. Chỉ có thế.

 

Chúng nó biết ngày thua của chúng nó và đă chạy trước. Chứ đầu óc quyền bính tay sai, bạo lực như thế mà có áp đặt  nhồi sọ nô dịch, một chiều như chế độ V.C ngoài Bắc th́ cũng xong, cũng chẳng ai chống đối. Người dân Việt đúng như ông Hà Sĩ Phu đă nhận định, chỉ giỏi đánh ngoại xâm, nhưng không hề có một tí hơặc quá ít ỏi kinh nghiệm chống lại cường quyền nội địa để tự giải thoát. Cứ nh́n lại những câm lặng của giới trí thức "yêu nước", đối lập trước những vụ bắt bớ nhân sĩ miền Nam. Sự lặng yên của các "tướng lănh quân đội, trong sạch, yêu nước " trước những thảm sát đồng bào như Mỹ Lai và các nơi khác th́ đă rơ. Cái nhu nhược này "thành phần hủ nho trong văn hoá" phải gánh phần trách nhiệm.

 

Chữ và Nghĩa

 

Sau này khi có dịp làm thầy, tôi mới thấy làm thầy quả là khó. Thầy không chỉ đứng trên bục "bốc phét" hay chỉ nhai lại những ǵ ḿnh đọc qua rồi nhả lại cho đám trẻ con là xong đâu! Chữ nghĩa của văn hoá Việt Nam nó kỳ lạ lắm cơ. Một từ khi được sử dụng để chỉ một điều ǵ cao quư nó đă trải qua cả một quá tŕnh thể nghiệm, trở thành một loại "duy ngữ ", nó bao hàm cả một tư tưởng quan niệm triết học duy lư, duy tâm, duy nhân, duy nghĩa đủ cả. Tách nó ra là mất mát tầm thường, chứ chưa nói dùng để "chuyển ngữ, dịch thuật" ngôn ngữ tiếng nước ngoài lắm khi không những sai bét mà c̣n huỷ hoại cả nền tảng văn hóa của chữ nghĩa nước ḿnh cho thế hệ đi sau.

 

Cứ khởi từ chữ "thầy" mà nói th́ biết. Ở các nước đồng văn hóa với ta, như Nhật, Hoa, Hàn. chữ Thầy nó bao gồm căn bản là kiến văn đến tác phong tư cách của một thiên chức. Thiên chức thăng hoa nhân bản, trồng cấy một thế hệ người có kỹ năng nhưng phải văn hóa trước. Trí thức nhưng phải làm sĩ phu trước. Tiên học Lễ, hậu hoc Văn mà lị! Thầy được quư trọng như cha mẹ. Thầy không phải là đơn vị sản xuất kinh tế, trao đổi quyền lợi thị trường, càng không phải là một cán bộ tuyên truyền hay huấn luyện. Thầy là cả một h́nh tượng giá trị tinh thần cho cả thế hệ. Lương của thầy không chỉ nằm trong đấu gạo hay số tiền được trả, mà là cả sự tôn kính, tin tưởng của xă hội. Sự nhớ ơn dàn trải qua năm tháng với cái nghĩa của thầy tṛ đôi bên.

 

Chuyện xưa kể ông Phạm sư Mạnh làm đến tể tướng đến khi về làng gặp thầy Chu Văn An cũng c̣n khép nép, tôi chỉ nghe mà không được biết. Nhưng trước mắt tôi người kư giả chuyên gia giáo dục phương Tây khi ǵới thiệu bộ phim tài liệu về xă hội Nhật Bản, lúc nói về h́nh ảnh người thầy nhỏ bé, khi đứng giảng bài, phải kê thêm một cái bục để cho vừa giá sách. Ông dẫn nhập rằng con người trước mắt chúng ta (khán giả Tây phương của ông), chỉ nhỏ nhắn thấp bé này nhưng lại đứng rất cao và vĩ đại trong mắt của học sinh và của cả xă hội Nhật [1]. Đối với tôi, tôi đă không ngạc nhiên mà chỉ cho là một sự xác nhận chậm trễ của phương Tây về giá trị nhân bản của Á Đông.

 

Vào một ngày giáp Tết, tôi đang ngồi lau chùi những vật dụng trong nhà dọn dẹp bàn ghế như bao nhiêu đứa con Việt nam phải làm để đón Tết. Có tiếng gơ cửa tôi ngước mắt nh́n lên. Trước mặt tôi là một ông khách đứng tuổi, ăn mặc rất trịnh trọng, có vẻ sang nữa. Ông cất tiếng nhẹ nhàng hỏi:

 

-Xin lỗi em, cho phép tôi được hỏi đây có phải là nhà của cụ Phổ không ạ!

 

Tôi ngập ngừng v́ lúng túng, cái tên cũ từ ngày xưa ngoài Bắc của ông cụ tôi chỉ có những họ hàng ruột thịt mới biết. Tôi đang ngờ ngợ chưa biết trả lời ra sao th́ mẹ tôi ở dưới bếp đi lên hỏi:

 

-Ai thế con?

 

Ông khách thấy mẹ tôi vội vàng khúm núm khoanh tay cúi khẽ đầu chào ngay:

 

- Thưa cô ạ! dạ thưa cô có thầy ở nhà không ạ!

 

Mẹ tôi cứ đớ ra, nhưng cũng đon đả, cái đon đả hiếu khách của người Bắc gia giáo văn hóa.

 

- Mời ông vào nhà! Ông nhà tôi vừa đi vắng! Rồi cụ quay ra tôi bảo:

 

-Con để đấy, xuống bảo chị rót nước có khách! Nhanh lên nhé.

 

Ông khách vẫn cứ nhẹ nhàng bước thêm đúng một bước vào hẳn nhà rồi đứng đó thưa vội:

 

-Thưa cô, con là T. đây! Thằng T hay bắn vỡ nồi đất hàng xén của người ta ở Nam Định đấy, Cô có nhận ra con không ạ!

 

Mẹ tôi a lên một tiếng mặt rạng rỡ vui mừng.

 

-A! anh T đấy hả! Giời ơi! đă cả mấy chục năm rồi! Ông bà cụ thân khoẻ cả chứ? Vào đây, ngồi xuống đây. Đứa nào chạy ra nhà bác hộ, bác P xem có bố ở đấy không nói có anh T đến thăm.

 

Ông khách vừa nhẹ nhàng bước vào ghế ngồi vừa nhanh nhẩu nói vội:

 

-Thưa cô, khỏi phải thế ạ! Chắc Thầy có chuyện quan trọng con không dám giăn việc của Thầy! Con đến để Tết trước thầy cô thôi ạ!

 

-Sao Anh lại biết nhà cửa chúng tôi ở đây! Giỏi quá!

 

-Dạ thưa Cô, con t́nh cờ gặp anh C. mới biết Thầy Cô ở đây nên mới vội lại thăm để biết nhà cho chắc chắn. Con có tí quà kính biếu Thầy Cô. Trong Tết con sẽ trở lại thưa chuyện với Thầy. Tết nhất bận rộn, con không dám làm phiền thầy cô.

 

Rồi ông khách để trên bàn một hộp giấy gói rất trang trọng. Và vội vă xin kiếu, dù mẹ tôi cố nài ở lại uống miếng nước hăy đi. Chưa kịp hỏi hoàn cảnh gia đ́nh đôi bên ra sao nữa.

 

Tối hôm đó khi ông cụ tôi về mở hộp quà biếu ấy tôi mới biết cái lư do vội đi của ông khách. Cái hộp giấy trang trọng ấy là một số tiền lớn. Ông khách sợ ông cụ tôi về sẽ nhất định từ chối. Ông cụ tôi nghèo nhưng rất khái tính cả họ đều biết, đều sợ. Chắc ông biết gia cảnh ông cụ tôi không khá giả nên lấy cớ tết trước để giúp khéo, dù mấy chục năm đứt liên lạc. Bà cụ tôi cho biết ngày xưa hồi ở ngoài Bắc, ông cụ tôi có đi dạy học. Tiểu học thôi, khi phong trào quốc ngữ đang rầm rộ lan mạnh với những câu vè vận động như:

 


"Ai về chợ huyện Thanh Vân,

 Hỏi thăm cô tú đánh vần được chưa?

Đánh vần năm ngoái năm xưa,

Năm nay quên hết nên chưa biết ǵ" v.v

 

Quả thật cái chữ Thầy nó lớn quá! Cái nghĩa Thầy tṛ nó đậm đà, tôn quí quá! Thật là nửa chữ cũng thầy, (thời ấy bố tôi chắc cũng chỉ dạy người ta đánh vần và làm tính cộng trừ thôi) chứ không phải "bán" tự vội sư như bây giờ với cái lũ thầy như tôi, quần áo bảnh choẹ, cà phê cà pháo la cà đi tán gái nữa! Càng ngày càng tệ với những đồi bại không muốn nói ở đây. Ai cũng biết cả rồi!

 

Lại nói đến chữ "nhà văn" nữa cũng lạ. Nhà văn đâu chỉ có viết, xuất bản là thành nhà văn. Văn dĩ tải đạo. Nhà văn th́ phải viết là chuyện dĩ nhiên. Nhưng phải viết đúng, viết thật, viết thẳng vào những cái cong queo của cuộc đời. Viết để làm cho cuộc đời tốt đẹp hơn. Chứ nào phải bồi bút, chỉ v́ chút cơm canh của kẻ quyền thế hay ba cái danh hư! Nhà văn được trọng nể cũng có nguyên cơ cả. Đối với nhà văn, ṭa án của pháp trị là thứ yếu; chánh án độc giả mới quan trọng hơn; nhưng cao nhất vẫn là ṭa án lương tâm của ḿnh. Nó hiện hữu trong cái nghĩa của người biết chữ và cầm bút. Không phải chữ và bút đơn thuần, tầm thường bé nhỏ. Nhà văn phải như cụ Phan Khôi, Phùng Quán hay  như Solzjenitsyn người ta mới trọng nể. Cứ như Tố Hữu, Hoài Chân Hoài Thanh th́ chỉ làm bẩn chữ nghĩa của nhân gian. Chế độ áp bức là một phần, tự bản chất những con người đó là phần lớn. Đă bảo chữ nghĩa Việt Nam nó khác. Nhà Văn, trên cây bút nghiên mực c̣n cả là một nhân cách và đại hùng tâm nữa cơ đấy! Nếu không nó chỉ c̣n là cái nhà muỗi, nghe muỗi kêu vo ve, ăn bám nhân loại, hút máu người, hút máu chân lư. chữ "văn" hán-việt c̣n có nghĩa là nghe là con muỗi nữa mà! Nguyễn Như Phong và đồng loại chỉ thuộc hạng này! Không bàn ra nữa, bẩn giấy mực!

 

Trí Thức và Sĩ Phu

 

Khổ thế, chữ nghĩa nó miên man. Dính dáng đến chữ nghĩa nó phức tạp, phiền hà! Ngày xưa ở Sài G̣n đă có một thời người ta đem so sánh định nghĩa chữ "trí thức" và "kẻ sĩ" nữa cơ. Họ cố gắng ghép hai ư niệm làm một. Hồ đồ là vậy!

 

Cho dù chữ trí thức chỉ mới xuất hiện từ ngày văn hóa Pháp tràn vào Việt Nam để chỉ đám có khoa bảng. Nhưng ấn tượng của nó trong tiếng Việt lại khác. Người ta đă tưởng nó có thể thay thế được chữ "Kẻ Sĩ hay Sĩ Phu" cơ đấy. Hai cái ư niệm Đông Tây đối chọi này làm sao mà thế cho nhau được cơ chứ! Đă bảo cái dân tộc này văn hóa nó lạ lắm. Cái ǵ cũng mang nặng ư nghĩa tinh thần văn hóa. Kẻ Sĩ của Việt Nam, ngoài cái nghĩa "bậc Trí giả, bậc Thức giả" của nho sĩ cũ, nó c̣n mang nặng cái đức hạnh của bậc quân tử, một thứ đức hạnh đặc tính văn hoá Việt Nam nữa, thấy ở ông Cao Bá Quát, Ngô Th́ Nhậm. Không phải quân tử Tầu! chữ "Kẻ Sĩ" hay Sĩ Phu, nó hàm chứa cả một hệ tư tưởng nhập thế, cả một nhân cách và đại tâm với nhân quần xă hội, vơí đất nước và nhân dân. Trong khi chữ "trí thức" chuyển dịch từ chữ "intellectual, intellectuelle" của Âu Tây, chỉ mang ư nghĩa kiến văn, tài năng mà không có phần đức độ nhân cách, chí khí. Người Việt ta chỉ ông Ầt, bà Giáp mà nói họ thuộc giới trí thức. Nghĩa là chỉ nói ông, bà ấy có khoa bảng, bằng cấp chuyên môn nào đó. Nhưng nếu gọi ai là kẻ Sĩ hay  Sĩ Phu, nhhư ông ấy bà ấy là một Sĩ Phu, tự nó đă có sự ngưỡng kính, ngoài tài năng, c̣n đức độ, nhân cách bất khuất, trách nhiệm với xă hội, với chân lư, với lẽ phải nữa. Từ Sĩ phu nó là cả một ư niệm tư tưởng.

 

Sĩ Phu hay  Kẻ Sĩ, không bao giờ qụy lụy hay đứng chung với cường quyền, mà họ luôn luôn đứng về phía nhân dân, dân tộc. Nó ngược lại với cái căn tính của giới khoa bảng trí thức vẫn thường luôn xu phụ, phục vụ quyền bính, lợi lộc, để ăn trên ngồi chốc, sống tách rời quần chúng nhân dân... Trí thức có thể làm tay sai, việt gian, bán nước. Nhưng Sĩ Phu, Kẻ Sĩ tuyệt đối không bao giờ. Sĩ phu thời b́nh là công dân đóng góp công sức, trí tuệ; thời nhiễu nhương, nhân dân đói khổ, sĩ phu là người v́ dân chống cường quyền, v́ nước quét sạch tham ô; thời loạn sĩ phu là anh hùng dân tộc. Không thể khác! Chữ Sĩ Phu nó đ̣i những đặc tính, phẩm tính này. Đó là thuộc tính bất khả phân của từ "Sĩ Phu". Nếu không có những thuộc tính như thế, anh Ầt, cô Giáp chỉ là một lũ dài lưng tốn vải, một lũ "đầu đi măo cánh chuồn, qú gối ṃn sân trướng phủ". Cho nên ông Nguyễn Xuân Tụ mới "hoang mang" mà hỏi đất nước hôm nay "Hà Sĩ Phu"? Trí thức th́ đầy cả thúng, cả thùng, mà Sĩ Phu ở đâu? Đến nỗi Phan Thị Trọng Tuyến nào đấy ở Pháp về Vạn Hạnh gặp được Vũ Huy Cương bèn thở ra mừng rỡ! Ra ngoài hải ngoại nhẩy cẫng vui mừng! A, may quá, đất nước dân tộc, Sĩ Phu vẫn c̣n đấy! Cụ Nguyễn Trăi ngày xưa than "Nhân tài như lá mùa thu, tuấn kiệt như sao buổi sớm", nhưng sĩ phu đầy như nước sông Hồng, sông Bạch Đằng. Cho nên "thẹn ngh́n thu" mới rửa "sạch làu làu". Sĩ Phu, trên hết, không phải là một định nghĩa, mà là một quan niệm sống hành xử nhập thế, của con người Việt Nam khoa bảng hay không khoa bảng.

 

Chứ cái hạng như ḿnh đây, vài mảnh giấy lận che lưng, cũng khoe trí thức, nhân tài, tuấn kiệt mà sĩ khí rụt rè như gà phải cáo! Khí ǵ khí gió! Chỉ cứ lăm le viết trích ngang trích dọc để xin việc kiếm tiền, may ra có thêm cái danh xưng in cho dài cái danh thiếp! Nói ra cứ thấy nhục! Kể ra ḿnh cũng thuộc loại mặt trơ mày đá có hạng! Bố có anh linh, Thầy có linh thiêng xin cứ nhổ vào mặt, con chịu!

 

Một bữa nọ, thằng Tây ở cùng khoa, nó là khoa trưởng khoa Nhân Văn Á Châu, nhờ ḿnh dịch cho một đôi chữ: chữ "Lễ", chữ "Nghĩa", chữ "Hiếu". Ḿnh rặn cả ngày có ba chữ không ra. Bèn viết thành một trang về ba cái chữ "hủ lậu" ấy. Rồi đưa cho nó, mặt dầy hề hề bảo tao dốt quá chịu, không dịch được, đành viết dẫn giải. Nó đọc xong phê vào khen " the most wonderful ideas of Asian culture" (tư tưởng tuyệt vời nhất của Á Châu). Nó không khen ḿnh thế mới đau! Cái thằng bạc nghĩa, bất lịch sự! Công tŕnh cả ngày rặn, vần nát quyển từ điển. Tôi cũng phải tự ái "trí thức"chứ! Nó khen văn hóa ḿnh thôi! Và từ đó nó cứ dùng nguyên cái âm Hán La-tinh, mà không dịch ǵ hết cả.

 

Làm thầy

 

Khi tôi đặt chân lên đảo Galăng của Nam Dương, mấy người Cao Ủy, và ban đại diện Việt Nam đang hết người làm "thầy". Tụi nhỏ không có cha mẹ đi theo phá phách quá. Mấy ổng bắt ngay con cóc bắt làm cậu mấy ông lơi thứ ba học tṛ. Lại nhét ngay cái môn Sử, môn Văn cho ḿnh. Ḿnh biết khả năng không có cái ǵ cả. Chỉ rỗng tuếch một thằng bị chế độ nó rượt! Bất trí chạy lấy thân. Bây giờ không có chó, người ta đành bắt mèo! Thế là ḿnh cũng "phải" nhận. Về nhà sàn ngồi moi lại những ǵ thầy "thổi" vào ḿnh và nhai lại!

 

Bài đầu tiên, giáo đầu ḿnh ê a với lũ nhóc:

 

"Khi học về sử của một dân tộc, nhất là dân tộc Việt Nam, chúng ta phải học bằng cái Tâm người Việt. V́ sử là những buồn vui của một quốc gia. Nhưng Việt sử lại đầy những trang thẫm mồ hôi, đầy nước mắt, thấm những máu xương bao đời. Như thế chúng ta học để t́m hiểu những tiếng khóc dài đăng đẳng, những nụ cười ngắn ngủi, những giấc mơ tan vỡ của cả dân tộc; tất cả những đúng đắn, những sai lầm của người đi trước, và của chính ḿnh, để hành xử cho chính đáng. Lịch sử là của cả dân tộc, không thuộc một triều đại, một chủ nghĩa hay  một nhân vật nào! Như thế mới tránh không đặt ḷng yêu nước mù quáng vào một chủ nghĩa, một thể chế hay  một nhân vật, mà nguyệch ngoạc vào lịch sử thêm những trang dơ bẩn, tanh hôi"..

 

Tụi nhóc nó nghệt mặt ra nh́n ông thầy bé loắt choắt, lôi thôi lếch thếch. Theo lẽ "khôn vặt" ra th́ người ta viết lên bảng để tụi nhỏ nó bận bịu chép chép, ghi ghi, ḿnh khoẻ thân. Nhưng ôi! Thùng rỗng kêu to, dốt hay làm càn! Điếc không sợ súng! Ḿnh phán ngay rằng học Sử lúc này không cần ghi chép, các em cứ lắng nghe chỗ nào thích th́ viết xuống. Để cuối khóa viết cho thầy một trang cảm tưởng là xong. Không đỗ, trượt ǵ cả. Và tôi "khôn ranh" đi bài sử cận đại gần nhất: Cái hiệp Định Giơ Ne Vơ và ngày 30-Tháng 4-1975. Tưởng nó gần cận, nhiều tư liệu trong đầu. Dễ nhai, dễ nhả! Ḿnh thao thao bất tuyệt về những "bí ẩn lịch sử" và công cuộc kháng chiến cho đến ngày Mỹ vào và chạy làng.

 

Ngay hôm sau thằng cha giáo vụ, một loại vô học chân chính, "ư kiến" sao thầy lại nói chính trị kỳ khôi thế. Anh em pḥng Giáo Dục và Hướng Đạo cũng "cảnh giác" ḿnh phải cẩn thận không th́ đâm phiền ra. Thật khổ, tưởng chạy được thằng Việt cộng chỉ đạo tư duy, lúc nào cũng muốn nhảy vào đi dép râu, ngủ trong óc nhân dân, qua đến đây cũng gặp lại một thứ! Cũng may ông bạn cựu sĩ quan cũng biết điều một loại có tâm, có học như Phan Nhật Nam, nên ḿnh nói chuyện với anh ta xong thế là "đả thông" tư tưởng. Và cái thùng rỗng cứ kêu oang oang! Không kiêng kỵ ǵ nữa!

 

Cũng nhờ vậy mà tôi mới hiểu thêm về chữ "yêu nước", ḷng "cố quốc" ở người Việt ta hôm nay hơn. Nh́n lại bài học bà Huyện Thanh Quan với ḷng cố Lê của bà, cái tấm ḷng ấy nó đă dứt đâu. Cho đến bây giờ vẫn nhiều người yêu nước qua một triều đại thể chế, trung thành với một nhân vật. Và người Việt vẫn gấu ó, cắt cổ nhau cũng với "ḷng yêu nước". Ḷng yêu thương, kính trọng nhân dân, h́nh như vắng bóng, không thấy ai nói đến.

 

Chưa bao giờ tôi có cảm giác bị xúc phạm nặng nề như khi vào Hàng Bạc mướn máy điện toán (vi-tính) xem thư và cập nhật thông tin thế giới trong thời gian ở Việt Nam. V́ báo chí, truyền h́nh, truyền thanh, giới cầm bút thông tin, chỉ là những con vẹt. C̣n tệ hơn con vẹt v́ con vẹt nó không trơ trẽn và mất dạy. Tôi mở trang nào để xem cũng thấy hiện lên một cái khung "tường lửa" đ̣i danh tính và mật khẩu. Những cái mật khẩu chỉ có bọn cầm súng "văn hóa" mới có để mở. Thật sự lần đầu tiên tôi cảm thấy nhục v́ bị xúc phạm đến nhân phẩm, trí thức của tôi. Tôi một người có tư duy văn hóa lại để cho một bọn chỉ biết bóp c̣ súng, bấm c̣ng số 8, chọn lựa cho tôi cái ǵ được đọc và cái ǵ không được đọc hay sao? Tôi thở dài và nói đổng. Vợ chồng thằng Tây ngồi bên cạnh nh́n tôi mỉm cười rồi nhún vai, nhướng mắt, cái cử chỉ tỏ ư "khinh thị hết thuốc chữa". Tôi lặng yên nh́n vợ chồng nó, mà cảm thấy không những ḿnh nhục mà nhục cho cả dân tộc này. Tôi đoán vợ chồng thằng này người Pháp v́ ở đất Hà nội đa số du khách da trắng vẫn là Pháp. Nó nhớ thuộc địa của nó mà, nơi vừa nổi lên một cái "hội các tay sai cũ" được Pháp trả tiền hồi ứng đàng hoàng. Hơn nữa tác phong của nó không có vẻ ngông nghênh mất dạy như tụi Úc, Mỹ. Kể ra vợ chồng tên này cũng thuộc loại "lăo luyện". Nó thấy tôi một ông tóc đen lại vào đây mở cái địa chỉ trang liên tín bị cấm có tường lửa là biết ngay dân Việt Kiều. Nó nói giọng rất "thông cảm" làm như tôi với nó là một bè, một phía với nó vậy (Có lẽ đúng trong trường hợp này, chính sách nhà nước CSVN mà): "Mày muốn biết tin thế giới đầy đủ th́ về khách sạn xem truyền h́nh thôi". Thật là nhục và khốn nạn! Ngay trên đất nước của ḿnh mà thằng ngoại nhân, đứa Việt kiều lại được tôn trọng hơn "người chủ của đất nước" như thế! Dĩ nhiên là tôi biết ở trong khách sạn mở truyền h́nh lên th́ có đủ các đài CNN, ABC, ANB, BBC v.v.

 

Quay lại nh́n đám chủ máy thấy chúng nó mỉm cười đắc chí một cách tự nhiên! Tôi thấy ghê tởm cái chế độ này tận gốc rễ. Nó hủy hoại nhân tính và liêm sỉ của dân tộc tôi. Tôi thấy thương những đứa chủ máy hơn là ghét họ! Họ không c̣n phân biệt được giữa vinh hay nhục nữa! Không biết giới trí thức hôm nay, của đất nước mấy ngàn năm văn hiến, văn hóa này, họ có thấy nhục như tôi hay không? Tôi không dám hỏi người sĩ phu, v́ sĩ phu dĩ nhiên là họ biết nhục, và biết rửa nhục. Ḿnh hỏi ấm ớ, họ cho bạt tai! Chứ tôi thấy lớp người ngoại nhân gốc Việt, đa số họ hănh diện được đối xử khác biệt như thế!

 

Thời buổi này giao lưu mở rộng, thông tin, sự thành công dựa vào thông tin chuẩn xác thế mà ở Việt nam bây giờ vẫn cứ cái lối gíao dục nhồi sọ, thông tin một chiều. Ngay cả ở đại học mới đau cho giới trẻ chứ. Tôi về gặp gỡ sinh viên các ngành, nói chuyện với họ mà bàng hoàng. Ngay cả cái khoa Quan Hệ Quốc Tế, là một bộ môn tương đối mới so với các ngành khác, nó cần sự thông tin chuẩn xác, đa dạng, cập nhật. Nhưng khi nó ở Việt nam th́ cũng không thoát được tính bưng bít nhồi nhét một chiều theo quan điểm của giới lănh đạo. Ở một đất nước mà tất cả mọi người. mọi giới đều bị khinh thường như con trẻ, không được tự do đọc những thông tin khắp nơi, các khuynh hướng khác nhau, th́ tiến thế nào bây giờ? Tiến đi đâu bây giờ?

 

Yêu Nước là Yêu dân trước. Không Yêu dân th́ không thể Yêu Nước được.

 

Đất nước tôi hôm nay "hạnh phúc" lắm. V́ mọi người, mọi tầng lớp, người nào cũng nhận ḿnh yêu nước! Hay được "phong" yêu nước! Công giáo yêu nước, Trí thức yêu nước, Việt Kiều yêu nước v.v Không hiểu cái chữ "nước" này nó ở đâu ra? Trong ư niệm làng nước hay  chỉ là cái quốc gia có lănh thổ và chính quyền, và ngưng lại ở đó? Cụ Nguyễn Trăi dạy "lật thuyền mới thấy dân như nước"! Hay là "nước" là dân vậy. Đă bảo chữ nghĩa Việt Nam nó súc tích lắm cơ! Nó tượng h́nh, tượng thanh, hội ư, chỉ sự, giả tá v.v đủ cả.

 

Tôi không hiểu ai đó đă dám viết rằng cụ Diệm yêu nước, nhưng không yêu dân, ông bắt dân yêu ḿnh. Và gọi Ông là yêu nước, anh hùng dân tộc! Nghĩ ra cũng không khác cái lư sự cùn của người V.C nói về ông Hồ. "Bác Hồ" yêu nước quên cả bản thân không lấy vợ, chỉ có cháu ngoan N.T. Xuân đỡ đần đêm khuya thanh vắng, hoặc ban ngày rảnh việc "nổi cơn" nhớ cháu. Bắt dân "nhét tự do dân chủ vào trong ḥm" cho "Bác" khóa lại cất dùm. Giết hại bao nhiêu người oan khuất ngập trời. Để nhân dân cùng khổ xác xơ trong suốt 15 năm ngồi ghế chủ tịch tối cao. Ông Hồ cứ là nhà yêu nước lớn! Cái lư luận yêu nước không cần yêu dân nó có tự lúc nào vậy? Một kẻ bắt dân yêu ḿnh, một đứa bịp dân, bắt dân yêu ḿnh! Đều được ca ngợi yêu nước, anh hùng dân tộc. chữ nghĩa nó tối tăm, khốn nạn hay  đầu óc những kẻ cầm bút nhơ bẩn, nô lệ!

 

Ngày xưa đời nhà Trần có ông Vương nào đó đă lư sự rất "hay" rằngVua quan quí tộc giống như diều hâu, nhân dân chỉ như đàn gà qué. Gà qué sinh ra là để phục vụ cho Diều hâu. Cho nên cái chuyện ép dân phục dịch cũng là sự thường, ư trời là thế! Rơ ràng cái "tư tưởng lớn này" nó không phải của ngài Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông lại càng không phải của cụ Nguyễn Trăi hay cụ Nguyễn Du với "Văn tế thập loại chúng sinh". Càng không phải của Ngô Th́ Nhậm, chỉ lấy nhân dân làm gốc, triều đại Vương tộc là phương tiện. Bỏ Lê, phế Trịnh theo vua Quang Trung là v́ mệnh dân, mệnh nước mà làm. Không thể thấy dân cùng cực bị bóc lột với đám triều đ́nh phủ Chúa lại thêm bọn Măn Thanh chà đạp. Yêu Dân nên Yêu Nước!

 

Đến như Cao Bá Quát khởi nghĩa Mỹ Lương không phải v́ thân tộc nhà Lê, với Lê Duy Cự, cũng càng không phải bản thân nổi loạn v́ không có quan chức. Cao Bá Quát chỉ cần cúi khẽ đầu, dạ nhỏ, chứ không cần cúi gập người dạ thật to như những người khác cũng đă vinh thân ph́ gia. Ông là bạn trọng nể của cả hàng Vương Tôn, Vua cũng yêu tài. Sao lại làm loạn? Phải nói ông khởi nghĩa mới đúng. Ầy v́ ông thấy nhân dân cùng cực quá. Tối tăm cùng khổ trăm bề mà bọn cầm quyền cứ nhởn nhơ hưởng thụ. Hay nghe ông xót xa cái cùng khổ nhân dân qua bài:

 

Mộ kiều qui nữ

(thơ chữ Hán, đây là bản diễn nôm)

 

Ngẫm khổ lạnh chưa bằng khổ đói,

Tấm cám đắt như ngọc, đành cầm áo mà mua.

 Sương gíó, cứ thản nhiên qua cầu không biết lạnh,

V́ nghĩ đến ở nhà có người đang tựa cửa mong ḿnh về.(để có gạo cơm ăn)

 

Ôi cái khốn cùng khổ ải của người dân dưới thời phong kiến nhà Nguyễn là thế. Đó cũng là cái khốn cùng của người dân thường ở bất cứ nơi nào trên thế giới này khi công bằng, tự do, no ấm bị chà đạp bởi độc tài, tham nhũng. Nh́n lại đất nước ta ở thế kỷ thứ 21 này có khác ǵ không? Ông Cao đau ḷng, xót xa những cái đau của dân mà khởi nghĩa. Ông quả là người yêu nước, ông từ chối làm "tên trí thức" của triều đại của chế độ thối nát, để làm một sĩ phu của nhân dân.

 

Cái "dân vi quí, xă tắc thứ chi, quân vi khinh" của mấy vị này nó rơ như thế. Vua Trần Nhân Tông nghĩ đến dân trăm đường khổ cực c̣n muốn ḥa nữa. Đến khi gặp sự quả quyết chiến thắng của kế sách Trần Hưng Đạo mới chịu cho chiến. Chứ không liều mạng bắt dân hy sinh khơi khơi. Được ở lại làm vua, thua th́ đi di tản hay  tị nạn, lưu vong, dân chết kệ "cha chúng mày".

 

Đến như cụ Phan Đ́nh Phùng ngày kháng Pháp cũng thế! Cụ khinh cái Triều Đ́nh thối nát, cái đạo "quân thần" tối tăm hủ lậu, mà chỉ lo nghĩ đến con người, đến nhân dân. Bọn Nguyễn Thân, Ngô Đ́nh Khả, bố của chí sĩ Diệm, suy bụng "thối" của ta ra bụng người, bèn về dày mả gia tiên cụ Phan Đ́nh Phùng, mong cụ giữ chữ Hiếu nhỏ bé, mà ra hàng, cụ khẳng khái:

 

"Ta chỉ có một ngôi mă rất to phải giữ, đó là nước Việt Nam, người bà con rất to phải cứu, đó là mấy mươi triệu đồng bào. Về sửa sang phần mộ của ḿnh, ai sẽ lo ngôi mộ cả nước? Về để cứu lấy bà con, ai sẽ lo cho bao nhiêu triệu người anh em khác? Ta thề chỉ có một cái chết mà thôi." Phan Đ́nh Phùng.

 

Yêu nước và yêu dân không thể tách rời. Cái giới hạn của ngôn ngữ cụ thể, cũng như cái bao quát của ngôn ngữ trừu tượng, đặc biệt của Việt Nam ở chỗ này. Yêu nước, ái quốc, chữ nước, chữ quốc không c̣n chỉ mảnh giang sơn, lănh thổ mà trên hết là người dân. Yêu nước tự nhiên, tự nó đă là yêu dân. Hay phải nói đúng hơn rằng phải yêu dân rồi mới yêu nước được. Như thế, không thể nói yêu nước nhưng không yêu dân được. Nếu không yêu dân mà nói yêu nước th́ chỉ là cái yêu cái nước ǵ lờ lợ, tanh tanh!

 

Đất và nước là vật hữu h́nh, nhưng khi chữ nước nằm trong "ḷng yêu", nó bao gồm tính trừu tượng tổng hợp nhân, thần, và vật: nhân dân, quần chúng đứng hàng đầu. Sau đó mới là thần, thần nhân, thần vật, thần khí, ta gọi là hồn thiêng sông núi, sau cuối mới đến cơ chế chính quyền nhà cửa đất đai, vườn tược của ḿnh. Nó mang theo những hành động cụ thể bắt buộc, v́ "ḷng yêu nước" không chỉ nói, phát ra từ phổi, mà bằng quả tim, khối óc. Có người nào yêu nước mà không bất b́nh khi thấy đồng bào ḿnh bị ngoại nhân hành hạ khinh bỉ, đọa đầy. Có ai yêu nước lại có thể dửng dưng trước thảm cảnh khốn cùng của đồng bào ḿnh? Trong B́nh Ngô Đại Cáo, cụ Nguyễn Trăi đă diễn tả những cảnh khốn cùng của nhân dân từ ḷng bất b́nh của một người yêu nước. Yêu nước tự nó đă có yêu dân, như dân chủ tự nó đă là đa đảng. Không thể nói yêu nước mà không yêu dân, cũng như không thể nói dân chủ mà độc đảng vậy. Cho nên hễ độc đảng tức là phi dân chủ, không tự do. Và hễ không yêu dân, ức hiếp dân, khinh dân, để dân đói khổ, lạc hậu tức là không yêu nước.

 

Gia Long không thể là người yêu nước, anh hùng dân tộc được! Anh hùng dân tộc không đưa quân ngoại nhân vào giết hại đồng bào ḿnh, dù là ở bên kia chiến tuyến. Anh hùng dân tộc yêu nước không thể tiếp lương thực cho ngoại xâm đánh lại đồng bào ḿnh đang phải chống giữ giang sơn, dù không cùng mặt trận. Đang khi quân dân ta cùng Vua Quang Trung đánh Măn Thanh, Gia Long sai người chở một thuyền lương thực ra tiếp viện cho Tôn Sĩ Nghị, Thiên bất dung gian, chiếc thuyền này bị băo đắm ch́m trước khi đến tay quân nhà Thanh. Cả một triều đại nhà Nguyễn có may ra chỉ được vua Hàm Nghi và Duy Tân (c̣n phải xét lại). Việt cộng và Hồ Chí Minh cũng thế!! Đang khi có tranh chấp giữa Việt Nam và Trung Cộng về quần đảo Hoàng Sa, năm 1958, Hồ Chí Minh lệnh cho thủ tướng Phạm văn Đồng kư bản tuyên bố thừa nhận chủ quyền Trung Quốc trên quần đảo Hoàng Sa. Rồi năm 1974 giữa khi miền Nam, dù bị Mỹ bỏ rơi trong hiệp định Ba lê, rút hết quân, ngăn chặn hỏa lực, và làm ngơ không tiếp cứu ngay cả khi tầu ch́m, người lâm nạn chết đuối!!! (Ôi! Đồng Minh anh dũng chiến đấu, hy sinh v́ tự do độc lập cho miền Nam!?!) Hải quân "Ngụy" đă anh dũng chứng tỏ ḷng yêu nước bảo vệ lănh thổ, chống chỏi với Hải Quân Trung Cộng đông đảo mạnh mẽ hơn. Ngược lại, trong khi đó ngoài Bắc hoan hô Trung Quốc và ăn mừng v́ đồng chí anh em Trung Cộng chiến thắng, chiếm cứ lănh thổ của đất nước, tổ tiên!

 

Nguyễn Ánh hay  gần như nhà Nguyễn không thể được gọi là yêu nước khi rủ quân Xiêm về hành hạ, hăm hiếp, giết hại đồng bào ḿnh. Thực tế Nguyễn Ánh chỉ mưu đồ bá vương, quyền lực. Không thể nói yêu nước khi dân nghèo phải nai lưng nạp thuế xây cung điện, thành lũy nguy nga như thời các vua nối tiếp:

 

Vạn niên là vạn niên nào!

Thành xây xương lính đào hào máu dân!

 

Các vương tướng có thể căm giận, tức tối khi bị ngoại nhân cướp đoạt chiếm đóng đất nước, lănh thổ. Rồi họ vận động đánh ngoại xâm. Nhưng như thế chưa chắc đă là yêu nước, v́ dân. Cái đau của họ là cái đau của kẻ mất của, mất quyền. Không phải cái đau của người mất nước, ái quốc, như Nguyễn Trăi, như Trần Nhân Tông, những người thật sự đau cái đau của nhân dân, nhục cái nhục của nhân dân, khổ cái khổ của nhân dân. Họ căm tức như mất một tài sản lớn của riêng họ, mất quyền bính sinh sát, của họ thế thôi. Như Gia Long. Hồ Chí Minh và Đảng CSVN, Bảo Đại, Ngô Đ́nh Diệm v.v cũng rặt một phường bất nhân. Khinh dân hại nước. Gỉả như lúc ấy Pháp nhận lời Nguyễn Tất Thành, miễn án cho ông quan say sưa Nguyễn Sinh Sắc, và nhận cậu ấm Nguyễn Tất Thành vào học trường Thuộc Địa th́ Hồ Chí Minh có khác ǵ Bảo Đại, nếu không nói là tệ hại hơn như đă thấy ở Trần Dân Tiên, ở NT Xuân và ở hiện trạng đất nước trong 15 năm từ 1954-1969 trước khi đi gặp bọn Nga, bọn Đức, bên kia thế giới.

 

Theo chân "cách mạng" chẳng qua v́ quyền.

 

Cho nên những tên như thế nó không bao giờ ghê sợ chiến tranh. Dân chết dân khổ, dân đóng góp hy sinh. Chúng nó có sứt cái móng tay nào! Trong khi những người yêu nước chân chính không bao giờ muốn chiến tranh, đổ máu, trừ trường hợp bất khả kháng. Chiến tranh là giải pháp cuối cùng. Vài vị vua nhà Trần quả là như thế như vua Trần Nhân Tông. Khi thấy dân lầm than quá muốn ḥa cho dân không đổ máu. Họ yêu Dân trước!

 

Cả hai chế độ Bắc và Nam trong cận sử tương tàn của Việt Nam cũng thế. Không thể vịn vào toàn cầu hoá chính trị để chính đáng hoá hành xử lôi kéo ngoại nhân vào đất nước rồi cao giọng yêu nước được! Hồ Chí Minh không thể yêu nước khi đưa cán bộ cố vấn Trung cộng vào đấu tố nhân dân ḿnh. Cho dù họ có không theo ḿnh hay chống ḿnh hay  thuộc thành phần nào của dân tộc đi nữa chứ đừng nói họ là những người dân quê vô tội, mà c̣n có công đóng góp trong công cuộc kháng chiến nữa! Yêu nước th́ không thể v́ một chủ thuyết mà sát hại anh em kháng chiến không cùng quan điểm với ḿnh trong đường lối xây dựng quốc gia. Yêu nước th́ không thể v́ một chủ thuyết không rơ ràng mà bắt cả dân tộc xả mồ hôi xương máu, nhân phẩm, làm thí điểm cả nửa thế kỷ! Yêu nước th́ không thể treo h́nh thờ phượng những đứa ngoại nhân như Mác, như Lênin, ai nói đụng đến thằng cha Mác, thằng cha Lênin th́ mang "quốc tội" trong khi hỗn láo xấc xược với tổ tiên như cậu bé Nguyễn Tất Thành của Trần Dân Tiên dám lếu láo gọi Vua Hùng, Trần Hưng Đạo là phong kiến c̣n "bác" th́ lại là anh hùng yêu nước.

 

Bác đưa một nước qua nô lệ,

Tôi dẫn năm châu đến đại đồng.

 

Đại đồng đâu không thấy, chỉ thấy đất nước tụt hậu, nhân dân cùng khổ, tự do, dân chủ không có, đi làm công, con ở cho người. Hầu thằng ngoại nhân. Đầy mặc cảm tự ti. Nhân dân của một đất nước có "đảng tận tụy v́ dân", có "dân tin vào đảng", mà cứ chỉ lăm le bỏ đi ra nước ngoài. Bác sáng suốt thông minh đâu không thấy, chỉ thấy ôm ngay cái chủ nghĩa không tưởng. Có quốc gia nào theo Xă Hội Chủ Nghĩa mà đất nước tiến bộ, nhân dân tự do, hạnh phúc không? Như vậy Hồ Chí Minh hay Hồ Chí Ngu? Yêu nước hay phản quốc? Hy sinh hay lừa bịp?

 

Không thể nói yêu nước khi sẵn sàng dâng đất cho người ngoại bang và càng không thể nói yêu nước khi sẵn sàng đưa đàn bà con gái cho ngoại bang làm quà hay  cùng vui chơi hưởng lạc với đồng minh, đồng chí trên thân xác nhân dân ḿnh. Như cả hai chế độ Nam Bắc đều đă phạm. Đặc biệt anh em Diệm đă đưa cả "đoàn phụ nữ liên đới" của vợ Nhu đem làm quà cho khách ngoại quốc! Càng không thể đem xuất khẩu đồng bào ḿnh để lấy vàng lấy ngoại tệ, như đám đầu lănh V.C đă tổ chức vượt biên hợp pháp! Thậtt là nhơ bẩn. (Thầy kính! Nói về những nhơ bẩn như thế một cách văn hoa phải như thế nào ạ?)

 

Cũng không thể nói yêu nước khi thẳng tay cắt cổ, hành hạ đồng bào ḿnh, cùng ngoại nhân hay  để mặc ngoại nhân hành hạ bắn giết đồng bào ḿnh, bỏ bom đồng bào ḿnh rồi vỗ tay ăn mừng chiến công chiến thắng. Yêu nước th́ không thể đàn áp nhân dân v́ niềm tin tôn giáo của họ được. Yêu nước lại không thể bắt bớ nhân sĩ khi người ta lên tiếng nói phê b́nh bất bạo động được. Yêu nước th́ lại càng không thể ngoảnh mặt nh́n lính chiến ngoại nhân giết hại đồng bào của ḿnh, rồi làm ngơ bưng bít, như Mỹ Lai được. Yêu nước lại càng không thể chấp nhận bom B52 cày nát nhà cửa của đồng bào ḿnh, xác thân con em ḿnh rồi vui mừng chiến thắng hay  uất ức khi nó ngưng oanh tạc v́ đă đủ nhu cầu chiến thuật của nó. Những cái "yêu nước" bệnh hoạn ấy nhân dân bẩn tai không muốn nghe, dơ mắt không muốn nh́n.

 

Ḷng yêu nước nó lạ lùng lắm. Nhưng rất dễ nhận biết không dấu, không khoác lác được. Nó luôn luôn có đặc tính xót "nội" chống "ngoại". Cứ nh́n t́nh cảm của người dân Trung Quốc đối với vụ NATO ném bom toà đại sứ Trung Cộng gây chết người Trung Hoa ở Nam Tư th́ thấy ngay: Không phải họ yêu hay  ủng hộ độc tài đảng trị CS đâu! Mà, trên hết, là họ xót mạng người đồng bào Trung Hoa, Danh Dự dân tộc Trung Quốc của họ. Điều đáng buồn là chủ nghĩa CS và các chế độ CS trên toàn thế giới bản chất là con kư sinh trùng, loại tầm gửi. Nó sống và tồn tại được là nhờ bám trên lưng chủ nghĩa quốc gia, ḷng yêu nước của nhân dân bị trị. Cái bất hạnh là những nước Ấu Tây và Mỹ đă luôn luôn tiếp sức cho sự vững chăi hay  ít ra là lư cớ khỏa lấp tồn tại của chế độ CS với những thái độ phi nhân ngang ngược, xấc láo thực dụng của họ.

 

Yêu nước nhưng không yêu dân chỉ là ngụy biện, cái yêu đất nước ấy là yêu vật, vô nhân, bất nhân. Coi đất nước là một sở hữu, để tranh giành, cái yêu ấy nó giống như yêu tiền của những tên tư bản trọc phú, những tên mị dân độc tài yêu quyền lực. Như những đấng "iêng hùng" yêu giang sơn trong cuộc "đuổi hươu", tranh giành quyền lực như Trịnh Nguyễn. Thế thôi. Cái lối chơi chữ "nghịch hợp" Tây Phương không nằm được trong ngôn ngữ tinh thần súc tích của tiếng Việt được. Ai cũng có thể nói yêu nước, nhưng nuốn biết cứ nh́n vào đời sống nhân dân, sự phát triển của đất nước th́ rơ không cần tranh căi. Hiện trạng Việt Nam từ nửa thế kỷ nay cho đến bây giờ không chứng nhận bất cứ bọn cầm quyền nào là yêu nước cả.

 

Tôi có bà cô ở chùa Định Thành, gần trại Nhẩy Dù Nguyễn Trung Hiếu. một hôm thấy xe quân cảnh và MP của Mỹ về trước cổng trại. Dân chúng bu đầy xem rất náo nhiệt. Hỏi ông sĩ quan Nhảy Dù hàng xóm, ông ta bảo có một sĩ quan Nhảy Dù VNCH, thấy thằng cố vấn Mỹ ǵ đó nó ức hiếp một cô gái Việt. Anh sĩ quan yêu nước này nổi cơn thịnh nộ rút súng bắn chết thằng Mỹ. Anh lái xe về trại. Lính trong tiểu đoàn ra không cho quân cảnh và MP vào. Và nghe nói trong trại bảo ông sĩ quan trẻ đi hành quân rồi. Không biết kết quả ra sao. Nhưng rơ ràng người yêu nước là như thế. Thấy dân ḿnh bị ức hiếp không thể ngồi yên. Chuyện nhỏ nhưng nổi rơ rệt ḷng yêu nước, bất b́nh khi nh́n thấy đồng bào gặp ức hiếp.

 

Ở Vũng Tàu, có trường thiếu sinh quân, tụi bạn bè em út tôi kể, cứ chiều tối, chúng nó, mấy đứa thiếu sinh quân ra băi Dâu, Ô Quắng, thấy thằng Mỹ nào nghênh ngang, xớ rớ hay đi với gái Việt, tụi nó vây đánh. Có lỡ bị ǵ chú bác đứng ra lo. Chúng nó bảo cứ gậy ba trắc, cọc lều phang ống quyển rồi chạy. Gây khó xử cho nhà quân phiệt một thời, dù vẫn cứ đổ lỗi là do du côn anh chị, băng đảng. Cũng là cái yêu nước của trẻ con, cũng biết khó chịu, chướng mắt, biết nhục quốc thể. Hơn hẳn bọn cầm quyền Diệm, Thiệu, Hồ Chí Minh và đám trung ương đảng bây giờ.

 

Tiếng nước tôi

 

Ḷng yêu nước có lúc nhỏ, lúc to, nhưng rơ ràng nó đi từ sự yêu nhân dân đồng bào mà ra. Yêu đồng bào, đau cái đau của nhân dân, khổ cái khổ của quần chúng đă đành. Yêu nước c̣n lan xuống ngôn ngữ của mẹ, của cha nữa cơ. Ông nhạc sĩ nào đấy đă hát rằng:

 

Tôi Yêu tiếng nước tôi! Từ khi mới ra đời, à ơi! Mẹ hiền ru những câu xa vời.

Tiếng nước tôi, bốn ngàn năm ṛng ră nổi trôi, thoát ngàn năm thành tiếng ḷng tôi, nước ơi!

 

Ôi! yêu nước nó bao la thế! Có chữ "nước" không thôi mà lan tận xuống tiếng nói, lời ru. Mà đúng chứ phải không đâu. Tôi nghe tiếng em bé gọi "Mẹ ơi! Bố ơi" là cả một dạt dào thương yêu. Chứ nghe Tây nó gọi "Maman hay  Mum" th́ chẳng thấy xúc động ǵ. Tây nó nghe của nó và nghe của ḿnh cũng thế thôi. Đă nói ngôn ngữ nó là t́nh tự. Không ai yêu nước mà lại không yêu tiếng nước ḿnh bao giờ. Ông Elias Canetti - một người đoạt giải Nobel văn chương, người Đức, khi phải sống ở nước người, nước Anh (mà tiếng Anh gốc từ tiếng Đức dấy nhé), sợ mất tiếng, ông phải ngồi một ḿnh viết loạn xà ngầu bất thành cú pháp, miễn cứ là tiếng Đức.

 

Thế mà hôm nay, người ta hô hoán yêu nước ào ào mà ngôn ngữ mẹ không ai muốn giữ. Họ pha trộn đủ thứ vào cho thêm phần trí thức, thời trang, thời thượng. Nghe một ông tác giả viết hồi kư kể, nói anh em ông Diệm viết công văn chỉ thị bằng tiếng Pháp, cấp dưới thừa hành phải dịch ra tiếng Việt để công bố! Trường đại học y khoa Sài G̣n đến năm 1968 mới bỏ giảng bài bằng tiếng Tây! Tôi cứ nghĩ là cái vụ "Nos ancêstre sont des Gaulois" đă đi mất từ ngày độc lập rồi kia! Thế mới thấy chúng nó, cũng bọn "trí thức" "Việt Kiều" yêu nước.

 

Ngày nay nh́n những dân tộc cỡ như Ần Độ mà dân chúng, lănh tụ họ nói chuyện vận động tranh cử bằng tiếng Anh, một thứ tiếng Anh dân Anh cũng kinh hăi. Người Phi, người Tân Gia Ba, nói tiếng Anh của "riêng" họ (Singlish...!!). Người Phi Châu thuộc địa dù đă độc lập nhưng vẫn nói tiếng Pháp như "gío" lộng khắp chốn, bụi mờ cả sa mạc .. Ḿnh mới thấy người Việt quả may mắn. Cũng do cái ḷng yêu nước, yêu tiếng nước tôi, chứ nếu để cho cái lũ thị thành trí thức Sài G̣n, Hà nội tay sai quan lại không khéo bây giờ ḿnh lại là "Francois de" ǵ đấy. Nhưng không biết cái tốt đẹp c̣n giữ được đến bao giờ? Cứ nh́n cái gương Ần Độ và các nước khác th́ không thể chủ quan được. Khi người ta mặc cảm tự ti, th́ ḷng yêu nước sẽ không c̣n. Tôi đă thấy nhan nhăn những người rất lịch sự nhă nhặn với Tây nhưng với đồng bào nghèo khó của họ, họ khinh thị ra mặt, thẳng thừng. Đến Robert Templer cũng thấy và ghi lại trong "Shadows and Winds". Ngay tại Hà nội đất ngàn năm văn vật.., văn hiến văn hóa yêu nước đủ cả.. Khi mà ngoại ngữ không chỉ được coi là phương tiện giao tế, học tập, mà c̣n là một chỉ dấu của đẳng cấp xă hội, thượng lưu, một thứ trang sức quí phái, như thời thực dân, th́ chẳng mấy chốc "tiếng nước tôi" sẽ không c̣n mà dân tôi, nước tôi sẽ vui vẻ êm ái đi vào ṿng nô lệ nhẹ như nhung gấm.

 

Có người lấy trường hợp Tân Gia Ba và Mă Lai để nói họ phát triển nhờ nói tiếng Anh giỏi. Tôi không thấy người Hàn quốc, Đài Loan hay Nhật nói tiếng Anh giỏi, nếu không muốn nói là họ ghét nói tiếng Anh nữa là đàng khác.

 

Đảng cứ bốc phét nói càn về chủ nghĩa thực dân mới để hù dọa nhân dân, mà chính họ chẳng hiểu tí ǵ về chủ nghĩa này cả. Chính họ đang làm tay sai gián tiếp cho chủ nghĩa thực dân mới. Điển h́nh là cái chủ nghĩa ngoại lai c̣n tồn đọng như trân châu, linh vật bất khả xâm phạm. Đối xử tách biệt gữa nhân dân và ngoại nhân tạo thêm mặc cảm tự ti nơi quần chúng. Ngoại nhân và Việt Kiều được hưởng những đặc quyền bất thành văn mà người dân Việt bản xứ không có, ngoại trừ giá cái vé máy bay, vé tàu. Người dân sẵn sàng bán ḿnh để trở thành Việt Kiều, nói cho cùng cũng khó trách cứ họ. Trở về Việt Nam, mang hộ chiếu nước người, được ưu thế, ưu đăi đủ thứ, dù ở xứ người chỉ là thằng không ra ǵ hay đă c̣n mất những ǵ ai biết.

 

Yêu tiếng nước ḿnh, nhưng mà bị bịt họng trói năo; không nói, không nghĩ được th́ làm sao mà yêu, mà thăng hoa đây! Có ai dám nh́n nhận vấn nạn của Việt Nam hôm nay nay là dân trí, quan trí, mà ngay cả "trí thức" trí nữa. những cái trí ấy nó bị ràng buộc tỏa mù bởi cái gốc của vấn đề là Đảng CSVN, vai tṛ thật, con người thật của Hồ Chí Minh. Ngụy th́ tiêu ma mây khói rồi, biến thành ngoại nhân hết rồi không kể đến nữa!! Làm sao mổ xẻ được vấn đề cho rơ ràng đây khi mà tự do ngôn luận, tư tưởng báo chí không có. Xă hội sẽ đẻ ra đầy một lớp người bệnh hoạn, thiển cận, cực đoan hơn nữa khi mà tất cả người dân không những chỉ bị khoá miệng mà c̣n bị khoá năo nữa!!! Phá được thần thoại Hồ Chí Minh đang kẹp chặt khả năng lập luận của họ, tư duy Việt nam sẽ bung phát ngay, sẽ rất nhanh, v́ không c̣n cái ǵ cản trở nữa. Chứ cái t́nh trạng bây giờ ai muốn phê b́nh cái ǵ, đóng góp cái ǵ cứ xoay vần chung quanh Hồ Chí Minh đến nhàm chán. Muốn nói ǵ cho được mạnh dạn cứ phải kéo theo cái câu "Bác Hồ nói". Nó là một sự thể hiện nô lệ tư duy, như đă thấy dưới thời phong kiến hủ nho cứ phải "Tử viết" (Khổng tử nói". Nơi các tôn giáo th́ "Chúa nói..." "Phật nói...."). Tại sao không dám nhận là ḿnh nghĩ được và ḿnh nói. Nghĩ một điều ǵ cứ phập phồng không biết có đụng chạm ǵ đến tư tưởng của "Người" hay không? Dù biết thừa rằng Người không có tư tưởng con mẹ ǵ cả!

 

Con hơn cha là nhà có phúc! Thế mà cả một đất nước dân tộc không dám vượt qua một "thằng người" mà lại có đuôi nữa mới khốn nạn. Tại sao cả thế giới mọi người đều đưa Chuá, Phật, Khổng, Lénin, Mác, Hồ vv.v hay bất kỳ nhân vật, học thuyết, tôn giáo nào ra để xem xét phê b́nh rút tỉa, mà ở Việt Nam lại không thể làm được như vậy? Hay v́ dân tộc ḿnh ngu hơn thiên hạ chăng? Sự tŕ trệ lạc hậu về cả mọi mặt ở Việt nam có thể khắc phục ở một tốc độ nhanh, nếu sự trói buc tư duy được cởi bỏ. Và chỉ có thể cởi bỏ được khi dám thẳng thắn phanh phui phê b́nh để t́m ra con người thật của Hồ Chí Minh. Trên thế giới này không có cái ǵ là bất khả tư nghị hết! Trả ông ta về đúng vị trí một con người như bao nhiêu con người khác, có đúng có sai, có hay có dở, có công có tội. Tự do Tư Tưởng, Báo chí, Ngôn Luận, rất cấp thiết là v́ vậy(đề tài này quan trọng và dài tôi sẽ đi sâu hơn ở nơi khác)!!

 

Bè phái là thể hiện "yêu nước"

 

Từ cái ḷng "yêu nước" quái gở của những ông Việt cộng, ông Quốc gia đó; từ những cái lư cứ ca ngợi cụ Diệm yêu nước, Bác Hồ yêu nước đó, tất cả nó chửi cha lẫn nhau. Và không dừng ở đấy, nó lôi cả những cái ở đẩu ở đâu để tranh thủ với nhau nữa cơ.

 

Mấy tuần vừa đây thế giới đăng tải những tin tức về việc cái dàn không gian MIR ǵ đấy. Tôi th́ biết cái khỉ ǵ về mấy thứ đó chứ. Chuyện ở dưới đất này ḿnh c̣n chưa thông nữa là. Ngày hôm trước thằng em nuôi gốc Sài G̣n trong Nam ghé chơi, nó “hồ hởi” kể về việc dàn MIR rơi rớt như một chiến thắng hả hê của nó, v́ MIR của Nga mà! Nó được cớ ngồi chê thoải mái. Nó c̣n mong cho rớt đâu đó vào các đảo nhỏ hay Úc cho có cớ-sự nữa cơ. Tôi đang bận ngồi viết lách cứ ậm ừ nghe nó nói, nó phân tích như một khoa học gia không gian thứ dữ! Đang nói huyên thuyên, thằng em khác gốc ngoài Bắc bấm chuông, ḿnh ra tới vừa mở cửa đă nghe nó cũng “hồ hởi” khen:

 

" Bác thấy Nga nó tài không? Nó điều khiển cho cái dàn ấy về tới đất, thằng Mỹ lác cả mắt" v.v

 

Tôi cũng chưa nói ǵ cả! Chỉ bảo anh đang bận đưá nào đi pha giúp anh ấm trà. Rồi lúi húi gơ điện toán viết bài đang dở dang. Thế là thay v́ đi pha nước, hai ông ngồi đấu khẩu với nhau, như hai chuyên gia không gian, rồi biến thành hai thằng một Nga, một Mỹ!!!

 

Tôi nhấn nút "lưu-giữ bài đang viết dở, quay ra nghiêm nghị bảo:

 

Nga nó giỏi hoặc dốt, Mỹ nó hay hoặc dở, không vướng ǵ đến chúng mày! Cái vướng chúng mày là người Việt lam lũ ở bên kia đại dương đấy. Chúng mày lạ thật nhỉ. Hễ cứ gặp nhau th́ đấu, hết Nam hay, Bắc giỏi, giờ lại lôi những cái thằng bá vơ vào để tranh hơn thua với nhau. Chúng mày có biết nhục không? Đưá nào cũng già đời có vợ, có con, có ăn, có học cả có c̣n là sinh viên trẻ con nữa đâu.

 

Sự thật trong cuộc đời tha phương của tôi, cái buồn nhất, đau khổ nhất vẫn cứ là phải ngồi giữa ḥa giải mắng mở lớp đàn em như thế này. Ngày c̣n ở trường Đại Học mới khổ. Đứa gốc Rạch Giá, đứa gốc Quảng Ninh, đứa gốc Hà nội, đứa gốc Sàig̣n, đứa con Ngụy, đứa con Việt cộng đủ loại. Lúc đầu tụi nó chỉ quí ḿnh vui vẻ hay làm giúp bài, lại hay nói tếu. Thành ra cả lũ nó hay tụ lại với ḿnh trong những lúc ở quầy giải khát, câu lạc bộ sinh viên, trong những lần vào pḥng máy điện toán. Sau này nó mới thấy ḿnh như một cái "cọc bá vơ" giữa gịng. Nhờ vậy mà ḿnh mới"đủ nội lực" hoà giải. Bây giờ đă bớt rất nhiều, chứ ngày c̣n trong trường c̣n văng tục chửi thề, hùng hổ với nhau nữa cơ! Bây giờ đă ra trường thành ông này ông nọ rồi, thành bố, nhưng cái căn bệnh phân chia khốn nạn ấy của đám Quốc Gia, của đám Việt cộng nó gieo rắc, ăn sâu, lâu lâu lại nổi lên.

 

Cái khốn nạn ấu trĩ và nô dịch này nó tràn đầy nơi những con người nhận ḿnh là quốc gia, nó ùn từng đống nơi những đứa nhận ḿnh là cộng sản. Tôi lôi ra một đống các bài báo tôi in từ các trang liên-tín của báo chí Việt, trong cũng như ngoài, Nhân Dân, Lao Động, Sài G̣n Giải Phóng, Việt Báo, Việt Online, Con Ong, Tia sáng v.v

 

Tôi đưa cho chúng xem những bài viết về vụ tầu ngầm Nga bị kẹt, vụ chiếc máy bay "chiến lược" Sukhoi của Nga, vụ tầu Ngầm Mỹ đụng tàu Nhật và gần đây vụ FBI đào đường hầm thông đến toà đại sứ Nga, t́nh báo Nga bị Mỹ trục xuất, và dàn MIR... Tôi bảo:

 

-Chúng mày nh́n đây, hễ cái ǵ của Nga th́ báo trong nước viết cái điệu ôm mông mà hít mà hót. Không ai mướn cũng chống chế cho Nga. C̣n đây cái ǵ của Mỹ, th́ mấy thằng quốc gia Việt kiều cũng như thế cứ bôi xấu, chê Nga c̣n của Mỹ th́ cái ǵ cũng ôm, cũng hít hà. Chúng mày nh́n đi, nh́n cho kỹ xem có tởm không? Có nô dịch, có tay sai không? Chúng mày cũng vừa làm một cái việc ngu dại hèn hạ mà không nhận ra. Mỹ, Nga nó làm sao kệ bố chúng nó. Chuyện của anh em ḿnh là ngồi lại với nhau vui vẻ, giúp đỡ nhau. Được thế, rồi mới nói về nước làm một cái ǵ đó. Ḿnh phải biết nhục trước!!!

 

Tôi làm cho một thôi, một hồi.. Chúng nó đă biết tôi nên cười gỉa lả.

 

-"Th́ tụi em tranh luận tí mà Bác cũng khó tính thế".

 

-Đừng đùa! Không cẩn thận nó ngập thành cái bệnh như mấy tờ báo đấy thấy chưa! Anh không muốn tụi mày tối dạ như thế và phí giờ như thế.

 

Khổ vậy, bài toán canh tân phát triển đất nước đă khó. Bài toán ḥa giải xem ra ngàn trùng xa cách...Có dăm ba đứa em ruột dư, nước lă mà đă khó khăn thế. Bên kia là cả một thế hệ, lớp người. Mà ḿnh là thằng bá vơ, văn dốt vũ dát...Lại là Việt Kiều nữa!

 

Việt Kiều Yêu Nước

 

Thời bây giờ thêm ra đủ thứ các loại Việt: ÚcViệt, MỹViệt, Pháp Việt v.v Nói chung là Việt Kiều. Mà kiều dân có nói yêu nước c̣n khó hơn nữa. Cứ lấy bản thân của tôi ra làm thí dụ, không dám lôi kéo ai cả. Giả thiết là bọn V.C không c̣n nắm quyền nữa cho nó nhẹ lư luận. Đất nước không cộng sản, không cộng sản thôi, c̣n có dân chủ tự do hay không tôi không dám hồ đồ đoan chắc. V́ Tôi, một Việt kiều đă đă chọn nơi này làm quê hương, nhưng vẫn nói yêu nước, vẫn nói truyền thống dân tộc, vẫn hoài bảo làm rạng danh giống ṇi, vẫn hô hào rường cột quốc gia, xây dựng phát triển quê nhà, tài nguyên chất xám, chất đen, chất lờ lợ ǵ đấy!

 

Và v́ Tôi mang quốc tịch nước người, làm công dân nước người, nên mỗi lần nói yêu nước Việt Nam sao nó khó trôi, và ngường ngượng thế nào ấy! Giả như hai nước có xung đột, tôi bắn ai? Giết ai? Nói ví phỏng thực tế hơn một tí. Hai nước có mâu thuẫn tranh giành quyền lợi kinh tế. Theo ai? Ủng hộ ai? Nói gần nhất đồng tiền ngoại hối thay đổi, kẻ được người thua. Vậy mong muốn, vui sướng khi đồng tiền nào lên, đồng tiền nào xuống? Đồng tiền nào lên xuống làm ḿnh mất ăn mất ngủ.

 

Tôi làm công nhân xứ người, mất việc khi một hăng chuyển khâu sản xuất qua Việt Nam. Tôi sẽ đ̣i ǵ? Theo ai biểu t́nh, chống ai? Tôi làm chủ hăng may mặc, sản xuất hàng tiêu dùng. Khi phải cạnh tranh hàng nhập sản xuất từ Việt Nam của những bàn tay, mồ hôi đồng bào, mong bán được để có miếng cơm, miếng cháo, để con em đến trường. Tôi sẽ phản ứng như thế nào? Kêu gọi tẩy chay hàng Việt Nam hay  làm sao đây?

 

Đă là kiều dân th́ muốn yêu nước cũng khó làm sao cho xuôi cho tṛn! Nó ràng buộc pháp luật đă đành, c̣n thực tế cuộc sống sinh tồn ràng buộc. Chưa kể t́nh tự gần kề với nhân dân chia sẻ những tối tăm cùng cực không có. Xa mặt cách ḷng. Chuyện nghe ra có vẻ nhỏ nhặt, nhưng ai chẳng là người?!?

 

Như vậy Tôi bốc phét hay  tự lừa ḿnh? Hay tôi ngụy tín! Bịp bợm người chung quanh? Hay tôi chỉ nói như sáo ngữ quen miệng. Nói như cái máy mà không biết ḿnh nói ǵ, lời đầu chửi cha ư cuối. Hay tôi lại là nhà văn hoá, nhà chính trị, thích chơi tṛ chữ nghĩa nghịch hợp cho vui? Việt Kiều Yêu Nước? Hay là cả nhà nước CSVN lừa bịp nhân dân, moi móc tiền dân gốc Việt, lợi dụng dân gốc Việt đang tự lừa dối ḿnh? Hay là cả bên hai đều muốn chơi chữ nghịch hợp cho huề cả làng chăng? Cơ chế thị trường, định hướng Xă Hội Chủ Nghĩa th́ phải có Việt kiều mà yêu Nước chứ. Mạt cưa mướp đắng mới đủ cặp. Đúng là chuyện yêu nước nhưng không yêu dân!!!

 

Nh́n vào lịch sử, cũng thấy nó có một cái ǵ dứt khoát trong ḷng yêu nước và cách thể hiện ḷng yêu nước. Đó là cái cách rốt ráo trở về trên đất mẹ. Không thể yêu nước mà làm công dân xứ người được!!! Trừ trường hợp có "công tác đặc biệt" cỡ như tay tài phiệt Anh gốc Do Thái Maxwell (?). Hay tôi cũng tự nhận công tác đặc biệt là ḿnh ẩn tàng nơi xứ người, làm cho nhiều tiền, ăn học cho cao, đặng để sau này gửi tiền, gửi chất "xám" về trong nước? Chỉ sợ để lâu "xám" quá nó đâm thâm đen th́ "bỏ mẹ" cả dân tộc như đă thấy ở nhiều đất nước khác. Hay cứ thẳng mà nói nó lại giống cái bọn sinh đẻ, ăn học lớn lên bên Tây về làm quan Việt như thời sau thực dân đă chứng minh rơ ràng! Chưa kể bây giờ chất xám nó thành chất trắng ś ke, chất đen ma túy hay  si-đa!!!

 

Nhắc đến Maxwell mới nhớ. Tôi nghe câu chuyện của nhà tỉ phú Maxwell người Anh gốc Do Thái mà bâng khuâng suy nghĩ. Ông là tỉ phú ngành thông tin xuất bản sách giáo khoa, tiền bạc dấm dúi về Do Thái. Đến lúc tự tử chết v́ lư do ǵ đấy. Di chúc xin chôn ở Do Thái, người Do Thái cử tang lễ rất long trọng. Sau này ḷi ra ông ấy thâm lạm thiếu hụt của Anh quá độ, mà tiền lúc ấy cứ chuyển về Do Thái làm ǵ? Cho ai chưa rơ. Chỉ biết gia đ́nh con cháu vẫn cứ ở bên Anh, là thần dân Anh. Phía Do Thái miễn b́nh luận, thủ khẩu như b́nh! Thật là khó nghĩ!

 

Tôi không phải cái ông Nguyễn, Dương Bá Trạc ǵ đấy, v́ dây dưa với thực dân Tây mà bạn bè bỏ mặc. Rồi bi thương ngâm nga:

 


"Trời đất mang mang, ai người tri kỷ

 Lại đây cùng ta cạn một hồ trường"

 

Tôi cũng chẳng có chí lớn, chí nhỏ ǵ hết, nên không thể hỏi ḿnh rót về phương nào!

 


Rót về Đông phương? Nước biển Đông chảy xiết sinh cuồng loạn

Rót về Tây phương? Mưa phương Tây từng trận chứa chan!

Rót về Bắc phương? Ngọn Bắc phong vội vút cát chảy đá dương

Rót về Nam phương? Trời Nam mù mịt, có người quá chén như điên như cuồng!

 

Và càng không phải thất chí say sưa đến độ điên, cuồng như thế! Để rồi biện minh:

 

"Chí ta ta biết, ḷng ta ta hay".

 

Tôi chỉ thấy trời bao la, mà ḷng người hẹp ḥi nông cạn. Nước non chảy xiết đêm ngày vần vũ, kiên nhẫn soi ṃn sắt đá. Mà ḿnh th́ nông nổi, u mê. Đường xa vạn dặm mà ḿnh cứ bước đi một bước giây giây lại dừng. Năm tháng cứ trôi, sông đời cứ chảy. cuộc đời ḿnh cứ ngắn lại từng giây. Đêm cứ trôi qua, ḿnh vẫn nơi đây. Bên kia ngàn năm non nước vẫn cứ một màu sương. Và ngàn dặm ḿnh vẫn chưa về được cố quốc.

 

Tôi chỉ có ḷng yêu nước lung bung rườm rà, muốn vo cho gọn, muốn giải bày với anh chị em thế hệ đi sau. Làm sao cho tṛn lúc này, quên cái lũ già nua xơ cứng, thô bỉ, lạc hậu, nô dịch đi. Có thế thôi!

 

Núi sông có mấy nẻo t́nh.

Quê hương bao ngăđể ḿnh loanh quanh

Xuân th́ đă hết ngày xanh

Lối về ngàn dặm vẫn đành cứ đi.

 

Nguyên Khả Phạm Thanh Chương

(Mùng 4-tháng 3 tân Tỵ, 28-3-2001)