Make your own free website on Tripod.com

Tiên hành kỳ ngôn - Bổn Phận Trí Thức.

 

Nhận đưọc bài viết “Thân phận trí thức trong xă hội cộng sản (Đọc “Tuỳ Tưởng Lục” của Ba Kim)” của nhà văn Vũ Thư Hiên đă gần cả tháng. Đọc xong, gửi về cho anh em bạn bè trong nước rồi, mà ḷng vẫn cứ không yên! Bận bịu sắp xếp những thứ lỉnh kỉnh để đi xa. Máy móc, giấy bút đă xếp xó. Định không viết ǵ nữa! Nhưng ḷng tự hỏi ḷng, có phải v́ ḿnh cảm xúc vài ba câu chuyện kể “qua tai” về thân phận mấy ông Tầu “thuở Trời đất nổi cơn gió bụi”? Hay ḿnh băn khoăn về những cảm nghĩ của anh VTH  qua “Tùy Tưỏng Lục”?  Hay là ḿnh c̣n có ǵ muốn nói với “những người” chọn lựa “cách kể” “Tùy Tưỏng Lục”? Có thể là tất cả là như vậy. Nhưng rơ ràng tôi cũng mạo muội như anh VTH, mượn lời ngựi mà nói ḷng ḿnh! Cái khác là tôi mưọn lời không phải để nói xuôi, mà nói ngưọc ngạo, chướng tai, trái khoáy!

 

Băn khoăn lắm nhưng rồi cũng phải lôi máy móc ra ngồi dàn trải tâm tư của ḿnh. Dù biết rơ rằng ḿnh lại đang làm một chuyện “trái khoáy lập dị” nữa rồi!!! Bởi v́ Tôi “đọc” “Tùy Tưởng Lục” của ông tầu Ba Kim nào đó một cách rất trái khoáy: Tôi “đọc” Tùy Tưỏng Lục qua bài viết của anh Vũ Thu Hiên, mà Anh Vũ thu Hiên lại đọc Ba Kim qua “cách chọn lựa dịch thuật”  của một vài dịch giả Việt Nam trong nưóc.. mà h́nh như cũng đưọc (hoặc bị) chọn lựa! Trái khoáy là như vậy! Mà khổ tâm cũng là như thế!

 

Băn khoăn lắm! Nhưng có một điều Tôi chắc chắn đến 101 phần trăm là anh Vũ Thư Hiên không phải đọc bản dịch này để hiều về cái “thân phận” và cái “chế độ” của những ngựi như Ba Kim, mà anh đọc để san xẻ rộng thêm ḷng ḿnh, và mưọn thêm lời ngựi để nhắn gửi những kinh nghiệm c̣n đọng lại, sau khi chính anh đă thức dài ră ngựi trong những đêm giữa ban ngày đầy mồ hôi, máu và nưóc mắt  trên đất nưóc Việt Nam!

 

Biết là như thế! Nhưng đọc đi, rồi đọc lại những tiếng thở dài, những nhắn gửi, cảnh cáo, nhắc nhở…. Mà mắt và ḷng ḿnh không rời nổi một cụm từ trong tựa đề:  “thân phận trí thức”!

 

Tôi không có thói quen xấu gọi người khoa bảng  là trí thức.. V́ “trí thức” tức là bậc trí giả, thức giả, nghĩa là hạng ngựi không những chỉ sáng dạ, hiểu sâu, mà c̣n tỉnh thức, có cá tính đặc thù nhưng tâm tư họ ḥa nhập cùng xă hội và con ngựi. Nói chung, trí thức, họ là những con người , dù có khoa bảng, bằng cấp hay không có khoa bảng, bằng cấp, có phẩm tính sáng suốt, nhận diện và hành xử vai tṛ của ḿnh đúng đắn với khả năng, nhân cách con người . Trí thức, Sĩ phu là hạnh của một Con Người!

 

V́ thế ngựi trí thức không ưu lo thân phận ḿnh, không để ư nặng ḷng đến thân phận ḿnh, mà chỉ canh cánh nghiền ngẫm, xác định vai tṛ của ḿnh với tưong quan xă hội để, minh định, và hành xử  bổn phận của ḿnh với nhân quần xă hội.  Theo ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam, ngựi trí thức như vậy đưọc kính trọng gọi là  bậc “Sĩ Phu”.

 

Buồn một điều là tính từ trí thức đă trở thành một cụm danh từ chỉ dùng để phân loại chỉ về một hạng ngựi có văn bằng chuyên môn trong thời đại “vô lợi bất tác”!

 

Cái nhân cách trí thức hay sĩ phu  bao gồm bản lănh hùng tâm, một cảnh giới của tâm hồn con ngựi, chứ không phải là ngựi có khoa bảng, bằng cấp chuyên môn (ngựi có khả năng hay có một hai tấm giấy chứng nhận khả năng ǵ đó… chẳng hạn như khả năng chế tạo một loại vũ khí, một loại máy móc, khả năng chữa bệnh, hay khả năng tranh tụng pháp lư, hoặc có khả năng viết sách làm thơ v.v)

 

Kẻ có khoa bảng, bằng cấp thựng toan  tính lợi lộc cho ḿnh trong tưong quan xă hội họ sống, nên thựng hay âu lo, so đo hơn thiệt về  thân phận của ḿnh. Kẻ có khoa bảng sẽ chỉ xứng đáng là trí thức khi vượt lên trên, hay thoát ra đưọc những toan tính lợi hại cho bản thân ḿnh, để đạt đưọc nhân cách có hùng tâm hành xử v́ ngựi mà thôi.

 

Ngựi Sĩ Phu không như thế. Sĩ phu không toan tính quyền lợi bản thân, cho nên thựng không lo toan, hay toan tính gian díu với kẻ cầm quyền, chủ lợi, mà thường trăn trở, cân nhắc đ̣i sống của nhân dân quần chúng xă hội. Ngựi Sĩ Phu không bao giờ bị ăn “cháo lú”. Họ là kẻ trí, là thức giả, họ ăn uống trong nhịp đập hơi thở và nỗi an nguy bất hạnh của quần chúng, xă hội.. Cho nên họ có thể đă ăn “cháo chế độ” nhưng không thể “lú lẫn”! Họ luôn luôn nghĩ về, nói về , và hành xử bổn phận hiện tại của họ hơn là ưu lo thân phận!!!!

 

Cũng chính v́ như vậy, đă là ngựi có trí thức, là sĩ phu, th́  không những chẳng ai cản đưọc ngựi trí thức nói, mà c̣n chẳng có “đe dọa” nào ngăn đưọc ngựi trí thức làm.. Tri Hành hợp nhất! Ngựi trí thức hay sĩ phu, nói và làm cùng nhịp với đ̣i sống hiện tại của họ!

 

Có ích ǵ khi kể lại những tội ác trong quá khứ mà không đủ can đảm nói lên những đồi bại đang diễn ra ỏ hiện tại? Những đồi bại nối dài hay biến dạng của quá khứ bất nhân?..

 

Vạch mặt nói lên nhũng đồi bại trong hiện tại, dấn thân thay đổi hiện tại là bổn phận, là thuộc tính ắt có và đủ của trí thức, sĩ phu.. Nhưng ngồi hồi tưỏng  lải nhải những thiệt tḥi đă qua của ḿnh , hay kể cả của nguời v.v sau khi đă “lú”  th́ đúng là “thân phận” của kẻ “khoa bảng..” Ngựi khoa bảng ăn lộc “triều chính” luôn luôn có ảo vọng về ḿnh, tự quan trọng  hóa bản thân vai tṛ của ḿnh với khả năng trong một lănh vực nào đó.. rồi bị lừa phỉnh, tự nguyện ăn cháo lú… để rồi chỉ nói đến “thân phận”, ngậm ngùi cho thân “thân phận”, sau khi đă cố gắng chôn vùi nhân cách con ngựi của ḿnh để giữ lại cái mạng sống!

 

Mà giữ lại mạng sống để làm ǵ? Giữ lại mạng sống  để nói về sự thật một cách bóng gió!!! Sự thật mà được nói bóng gió th́ may mắn lắm cũng chỉ là một nửa sự thật! Mà một nửa sự thật c̣n tệ hại hơn là nói dối! Bởi v́ nói dối cho đưọc việc, dễ bị nhận diện. Và khi bị nhận diện chỉ khiến ngựi nghe bực ḿnh rũ áo rửa tai! Nhưng nói một nửa sự thật hay nói sự thật một cách bóng gió, tự nó đă có cấu trúc bằng gian trá của kẻ thiếu bản lănh chính tâm. Cấu trúc gian trá được nuôi nấng bằng nửa sự thật sẽ làm mê hoặc, đảo điên ḷng ngựi có thể trải dài hủy hoại trí tuệ tư duy hàng thế hệ! Hiện trạng Việt Nam nói riêng và những biến cố quốc tế nói chung đă ḿnh chứng điều này!

 

Cái tâm bệnh của ngựi chỉ dám nói nửa sự thật hay nói sự thật một cách bóng gió là ngoài cái cấu trúc gian trá ra, họ c̣n mang thêm trong năo trạng của ḿnh một cái ảo tưỏng “đă tỉnh thức”!!! Và cứ thế nhẩn nha viết hồi kư dạy đời bằng niềm ngụy tín của ḿnh!

 

Nếu ngựi Việt Nam chúng ta nh́n lại hành trạng, những quyết định của những sĩ phu xưa như Nguyễn Trăi, Ngô Th́ Nhậm, Cao Bá Quát v.v và gần đây như ông Trần Độ, Trần Khuê, Dương Thu Hương, Nguyễn Khắc Toàn, Nguyễn Vũ B́nh, Phạm Hồng Sơn, Nguyễn Việt Cựng, Nguyễn Thị Hoa, v.v Chúng ta thấy những ngựi trí thức, sĩ phu này có một điểm giống nhau là họ biết và chấp nhận hậu quả thảm khốc sẽ đến với họ, v́ họ hành xử không phải từ những toan tính cho bản thân họ, hay gia đ́nh họ, mà đi từ những trăn trở v́ xă hội và đắng cay, nghiệt ngă của mọi ngựi. Cái cách sống, hành xử của họ thựng “được” kẻ thức thời khôn vặt khoa bảng gọi là “điếc không sợ súng, chưa thấy quan tài chưa đổ lệ!!!”

 

Người có trí thức, sĩ phu, họ biết và hiểu đưọc mục đích tối hậu của “súng ống gươm đao” là bắt ngụi ta sợ! Kẻ cầm súng muốn ngựi khác sợ, cho nên chúng thựng cố ư “bắn to, bắn rơ, bắn ngay trưóc mặt” cho ngựi khác thấy, cho ngựi khác nghe để sợ!!! Ngựi trí thức không sợ! thựng làm ngơ giả như không thấy, và giả như không nghe! Mặc dù họ thấy và nghe rất rơ. Rơ hơn mọi ngựi. Thấy rất sáng và nghe rất rơ cho nên không khiếp sợ, không khiếp sợ cho nên càng nghe rất rơ và thấy rất sáng!!! Cũng như ngựi hiểu rơ lẽ sống chết, sự    thường của cuộc tử sinh, sẽ chẳng tham sống hay sợ chết. Họ thấy rơ quan tài và biết nhỏ lệ, nhưng không nhỏ lệ sợ hăi cho bản thân, họ mà nhỏ lệ thưong cho kẻ đời tham sống nhục! Họ biết sống đúng và biết chết đúng! Bậc sĩ phu, ngựi trí thức sợ sống nhục, sống gối đầu vào lạc thú tiền của ,vợ con, và cũng khinh cái chết vô tích sự! Thế thôi!

 

Xă hội loài ngựi, nhân phẩm, trí tuệ con ngựi nói chung đưọc thăng hoa là nhờ bởi những “trí thức gàn bưóng, lập dị, coi trời bằng vung” này, như thái tử Tất Đạt Đa, như  Giê Su thành Na da rét, Ga li l ê, si c ê ron, S ô ca t ét, Khổng, Lăo, Trang, Mạnh v.v Những con ngựi không “khôn ngoan thức thời”, không chịu sống giữ mồm miệng, giữ tính mạng, giống như đại đa số ở thời của họ! Họ chỉ  khư khư nói thật, làm thật!

 

Cái thảm họa của chúng ta, hôm qua và hôm nay, ở trong cũng như ở ngoài hải ngoại, Viêt Nam hay cả thế giới! là có quá ít ngựi Sĩ Phu, trí thức, an nhiên và thẳng thắn nói lên những hiện trạng sai trái, những đồi bại bất nhân của xă hội ḿnh đang sống, và can đảm dấn thân thay đổi hiện tại. Nhưng lại lắm kẻ  khoa bảng khôn ngoan vặt, đầy phương cách ǵn giữ mạng sống để có cơ hội sống “an toàn sung túc”- và  sau “được” ngồi lom khom nói về những bất nhân quá khứ như một kỳ công ân đức thiên thu! Nhưng vẫn lại không dám nói thẳng cái bản lai chân diện mục của quá khứ ấy, dù chỉ là quá khứ!!! Lại càng không đủ cái tâm sáng để quát thật to cái “bản chất bất nhân” của những cái “quá khứ ấy” nó c̣n sờ sờ ngay trong hiện tại, đang diễn ra trước mắt!  Mà lại chỉ dám nói bóng gió. Ḷng cũng vẫn c̣n canh cánh cho bản thân! Ngoài sợ đụng chạm bị “cô lập”, trong sợ đọa đầy và mong mỏi thánh đế hồi tâm!  Nghĩa là cũng đang ngậm một thứ cháo lú khác màu xong chảo của thời đại!!!

 

Mà nói cho cùng, nếu xă hội đă khốn nạn, chế độ đă bất nhân, th́ tất cả những ai sống trong đó đều chung số phận nghiệt ngă! Đâu phải chỉ riêng một giới ngựi.! Cứ nh́n nhũng ǵ vừa xảy ra, đang xảy ra cho nông dân Nguyệt Biều, An Truyền, Ḥa hảo, đồng bào miền cao Tây Nguyên, cựu chíến binh Nguyễn khắc Toàn, Phạm Quế Dương, ngựi cầm bút Nguyễn Vũ B́nh, anh lang tây Phạm Hồng Sơn, thầy căi Lê Chí Quang, tín đồ cụ Bà Thu, Hồ Tấn Anh, tu sĩ Nguyễn Văn Lư, Thích Tuệ Sĩ, Phan Văn Lợi, ông nhà giáo Trần Khuê v.v và c̣n nhiều nữa, đủ hạng ngựi thành phần trong xă hội, kể sao cho hết! Thân phận giống nhau, chỉ có hành xử  bổn phận là khác biệt!

 

Cũng phải ṣng phẳng với ông Ba Kim nào đó một đôi điều dù ông này không đưọc ṣng phẳng cho lắm,  mà nhận xét rằng đất nước Trung Quốc của ông Ba Kim, hiện nay đang trở nên một cường quốc về tất cả mọi mặt trên sân chơi quốc tế. Từ kinh tế, quân sự đến không gian, v́ họ có can đảm nh́n lại thẳng những sai lầm hay thảm kịch cận đại như “Bước nhảy vọt” của Mao rồi đến “Cách mạng văn hóa” mà Ba Kim mô tả trong “Tùy Tưởng Lục”. Việc xuất bản một tác phẩm như “Tùy tưởng Lục” tại Trung Quốc cho thấy cố gắng đối diện một cách ṣng phẳng với quá khứ của người  cộng sản Trung quốc thay v́ chỉ trích suông sự sụp đổ của thành tŕ Xă hội chủ nghĩa Liên Xô..Tuy là người cộng sản nhưng với ḷng tự hào dân tộc, họ đă sớm nhận thức được những sai sót của giáo điều, lư thuyết cộng sản từ Mác-cơ-va để điều chỉnh, thích nghi theo cách riêng của họ mà mới đây là lư thuyết “Tam biểu: Công-Nông-Trí Thức” cùng việc đệ tŕnh quốc hội phê chuẩn quyền tư hữu (Chưa kể việc cho phép đầu phiếu bầu cử ở cấp địa phương và các dự án nghiên cứu chính trị về dân chủ hóa và đa đảng tại Trung quốc trong tương lai). Cả hai đều là những điều cấm kỵ trước đây trong giáo điều Mác-Lê. Đây là một cách “xin lỗi gián tiếp” về những điên loạn, điêu tàn trước đây mà Đảng Cộng Sản đă “đem lại” cho nhân dân Trung quốc.

 

Tính độc lập tư duy và ṣng phẳng này là một trong những yếu tố khiến việc đổi mới, hiện đại hóa đất nước của Ba Kim lại tiến xa hơn, đem lại được nhiều thành quả hơn tại Trung quốc so với Việt Nam ta, dù cả hai đều là hai nước Cộng Sản nằm sát nhau, cùng cố gắng áp dụng kinh tế thị trường dưới sự lănh đạo của cơ chế “một đảng”.

 

Nh́n lại  xă hội Việt Nam trong nước, th́ vẫn chẳng thấy ai dám đề cập thẳng thắn công khai đến các sai lầm của Đảng như “Cải cách ruộng đất”, “Nhân văn giai phẩm” hay gần hơn là  chiến dịch “Cải tạo công thương nghiệp, đánh tư sản” ở miền Nam, nhất là những tội ác đang xảy ra hôm nay  lại càng không ai dám nhắc đến!!!

 

Tôi chưa đọc, và sẽ chẳng  cần đọc Tùy Tưỏng Lục của Ba Kim làm ǵ nữa!!! Không phải chỉ v́ đă có quá nhiều “tùy tưỏng lục” ở đất nước Việt Nam chúng ta, mà v́ thời gian hiện tại của tôi, của ngựi Việt Nam nói riêng, và của nhân loại nói chung, cũng không đủ để đọc hết những bản án sống về tội ác hiện tại của những chế độ phi tự do dân chủ như Trung Quốc hay Việt Nam, hay của những chế độ dân chủ như Mỹ, Anh Pháp, Ia Rắc, Do Thái v.v đang diễn ra trưóc mắt, mà tôi dám chắc cái ông Ba Kim Bốn Chỉ nào đó, và những nhà “dịch, tả” cuốn sách của ông , hay những tay khoa bảng sừng sỏ ngoại quốc hoặc Việt Kiều trên thế giới ở Mỹ, Anh, Úc, Pháp v.v, chẳng đủ gan mật hay “trí thức” để nói đến! (Từ những vi phạm nhân quyền, tra tấn, giết chóc tùy tiện trong cuộc chiến thuộc địa hay b́nh định lănh thổ (tùy theo cách nh́n) của Pháp tạI Al-giê-ri cuối thập niên 50 đầu 60.. đến việc bắt giam t́nh nghi vô thời hạn, không cần xét xử chiếu theo luật An ninh quốc gia hiện nay của nền-dân-chủ-nhân-quyền-Mỹ, cho đến việc chiếm đóng và vi phạm nhân quyền tàn tệ tại Pa-lét-tin bởi Do Thái, nước duy nhất chắc chắn 101 phần trăm có vũ khí toàn diệt nguyên tử tại Trung Đông, chứ không chỉ là t́nh nghi như I-rắc hay I-răng!!!)

 

Cao Bá Quát, Trần Độ, Xôi dèn (Soyzenitsin), Mai Cồ Mo (Michael Moore)[1] vẫn là những ngựi trí thức hiếm hoi của nhân loại!!!

 

Muốn ai làm điều ǵ, ḿnh nên thực hiện trước. Ngày hôm nay, chúng ta cần đối diện với sự thật, ṣng phẳng với quá khứ. Nh́n lại những lỗi lầm của chính ḿnh, của cái chế độ ḿnh từng sống và đang sống dưới nó th́ mới mong hội đủ thành ư chính tâm để có nội lực và “tư cách chính đáng” mà tiến hành dân chủ hóa đất nước và đưa nó lên ngang bằng cùng các nước khác trong khu vực.

 

Tôi viết những tâm sự này trong nỗi băn khoăn của một kẻ cuối năm xa nhà ngàn dặm:

 

Nhất niên tương tận dạ.

Thiên lư vị quy nhân.

 

(Một năm đêm gần hết.

Ngàn dặm ngựi chưa về)

 

Như thế không tránh khỏi tính cách lỉnh kỉnh của cách khoá sổ gom bút cuối năm Quí Mùi , nhưng đủ để bày tỏ, nhắn gửi ḷng ḿnh với nhân dân đồng bào, nhất là với những độc giả trẻ của tập sách bản dịch Tùy Tưỏng Lục này. Mong họ sẽ không cố giữ cái mạng sống chờ để “tùy tưởng lục” mà “tiên hành kỳ ngôn”[2]! Bởi v́ riêng đất nưóc Việt Nam của chúng ta hôm nay cũng bất hạnh cay đắng. Trong nưóc cũng như hải ngoại, sĩ phu như sao buổi sớm, trí thức như lá mùa thu, chỉ rặt một bầy khoa bảng, bằng cấp, thương gia khôn vặt! Thế thôi!!!

 

Ngày 15 tháng Chạp Quí Mùi.

Nguyên Khả PhamThanhChưong

 

[1] Tác giả những bài viết , những cuốn sách phanh phui những đồi bại gian trá của chính phủ  phưong Tây, đặc biệt Mỹ . http://www.michaelmoore.com/

2 Luận Ngữ  Vi Chính , t 13 “Tiên hành kỳ ngôn, nhi hậu tùng chi” (Ḿnh muốn dạy ngựi ta điều ǵ, trưóc tiên hăy làm điều đó đi. Rồi sau theo đó mà dạy)

 



[1] Tác giả những bài viết , cuốn sách phanh phui những đồi bại gian trá của chính phủ  phưong Tây, đặc biệt Mỹ .

[2] Luận Ngữ  Vi Chính , t 13 “Tiên hành kỳ ngôn, nhi hậu tùng chi” (Ḿnh muốn dạy ngựi ta điều ǵ, trưóc tiên hăy làm điều đó đi. Rồi sau theo đó mà dạy)